دانشگاه آزاد اسلامي
واحد دامغان
دانشکده علوم کشاورزي، گروه خاكشناسي
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد”M. Sc. ”
گرايش: شيمي و حاصلخيزي خاك
عنوان:
بررسي پاسخ پايه‌هاي مختلف مركبات به كود آلي توليدي صنايع چوب و كاغذ مازندران
استاد راهنما :
دكتر مجتبي محمودي
اساتيد مشاور:
دكتر شهرام اشرف
دكتر جعفر مسعودسينكي
نگارنده:
سيده نگين شريعت پناهي
زمستان 1392
سپاسگزاري:
نخست بايد سپاسگزار خداوند باشم که نعمت زندگي و توفيق کسب دانش را به من ارزاني داشت، سپس بايد قدردان تمام آنهايي باشم که از آغاز کودکي تا به امروز چيزي به من آموخته اند به ويژه پدر و مادر عزيزم، معلمان و استادان ارجمندم، اين پايان نامه چيزي نيست جز به ياري خداوند و مجموعه آنچه عزيزان و سروران به من آموخته‌اند. در جايگاه تقدير از مقام شامخ استاد و معلم؛ صميمانه ترين مراتب قدرداني را به محضر استاد عاليقدر و ارجمندم جناب آقاي دکتر مجتبي محمودي که با متانت طبع و حوصله در خور تحسين و با راهنمائي هاي ارزشمند خويش باعث بارور شدن اين پژوهش گرديده اند عرضه مي‌نمايم و از استاد، مدير گروه و مشاور محترم و بزرگوار جناب آقاي دکتر جعفر مسعودسينکي که فرصت هاي ارزشمند خويش را در اختيار بنده قرار دادند و زحمت مشاوره اين رساله را در حالي متقبل شدند که بدون مساعدت ايشان، اين پروژه به نتيجه مطلوب نمي‌رسيد کمال تشکر را دارم و همچنين ازجناب آقاي دکتر شهرام اشرف استاد مشاور گرانقدر اينجانب كه در مراحل انتخاب موضوع و اجراي پروژه مرا ياري نموده صميمانه قدرداني و تشكر مي‌نمايم. همينطور از تمامي اساتيد عزيزم سرکار خانم دکتر عليپور و جناب آقاي دکتر لايي و رياست محترم دانشکده کشاورزي جناب آقاي دکتر نعيمي که با راهنماييها و دغدغه‌هاي فراوانشان خستگي‌هاي اين راه را به اميد روشني راه تبديل کردند بسيار سپاسگزارم و اميدوارم بتوانم در آينده‌اي نزديک جوابگوي اين همه محبت آنها باشم و همينطور از تمامي پرسنل فهيم و زحمتکش مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي به خصوص آقاي مهندس جعفر زاده و سركار خانم مهندس رجبي و همچنين دوست عزيزم خانم مهندس چمني که با صبر و حوصله فراوان اين حقير را ياري نموده‌اند تشکر و قدرداني ويژه مي‌نمايم.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکيده1
فصل اول: مقدمه
1ـ مقدمه3
1ـ1ـ اهميت مرکبات 3
1ـ2ـ گياه شناسي مرکبات4
1ـ2ـ1ـ ارقام و پايه هاي معروف مرکبات در مازندران5
1ـ2ـ2ـ سيستم هاي طبقه بندي مرکبات5
1ـ3ـ اهميت مصرف کود در حاصلخيزي خاک6
1ـ4ـ کاربرد کودهاي بيولوژيک 7
1ـ5ـ عمليات کوددهي در مرکبات7
1ـ6ـ کمپوست8
1ـ7ـ ورمي کمپوست10
1ـ8ـ نقش پايه در مرکبات10
1ـ9ـ انواع پايه در مرکبات12
1ـ10ـ برهم کنش اثر بين پايه و پيوندک در مرکبات14
1ـ11ـ جنبه هاي فيزيولوژيک در مرکبات14
1ـ12ـ غلظت عناصر غذايي در مرکبات15
فصل دوم: مروري بر تحقيقات انجام شده
فصل سوم: مواد و روش ها
3ـ مواد و روش ها25
3ـ1ـ موقعيت جغرافيايي محل اجراي طرح25
3ـ2ـ مشخصات آب و هوايي25
3ـ3ـ مشخصات خاک محل آزمايش25
3ـ4ـ مشخصات اجرايي طرح26
3ـ5ـ مشخصات کود آلي صنايع چوب و کاغذ مازندران27
3ـ6ـ صفات مورد مطالعه27
3ـ7ـ اندازه گيري صفات 28
3ـ7ـ1ـ صفات ظاهري و عملکرد28
3ـ8ـ اندازه گيري غلظت و ميزان جذب عناصر غذايي28
3ـ8ـ1ـ آماده سازي نمونه28
3ـ9ـ اندازه گيري نيتروژن کل29
3ـ10ـ اندازه گيري فسفر به روش کالريمتري30
3ـ11ـ اندازه گيري پتاسيم با استفاده از دستگاه فلم فتومتر32
3ـ12ـ اندازه گيري کلسيم به روش جذب اتمي شعله اي33
3ـ13ـ اندازه گيري منيزم به روش جذب اتمي شعله اي34
3ـ14ـ اندازه گيري آهن به روش جذب اتمي شعله اي35
3ـ15ـ اندازه گيري منگنز به روش جذب اتمي شعله اي36
3ـ16ـ اندازه گيري روي به روش جذب اتمي شعله اي37
3ـ17ـ اندازه گيري مس به روش جذب اتمي شعله اي38
3ـ18ـ اندازه گيري عناصر سنگين (کروم، کادميوم، نيکل و سرب)39
فصل چهارم: نتايج و بحث
4ـ نتايج و بحث42
4ـ1ـ اثر کود آلي گرانوله گوگردي و نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي در برگ پايه مرکبات42
4ـ1ـ1ـ نارنج42
4ـ1ـ2ـ سيتروملو48
4ـ1ـ3ـ سيترنج54
4ـ2ـ اثر کود آلي گرانوله گوگردي و نيتروژن و خصوصيات مرفولوژيکي در پايه هاي مرکبات60
4ـ2ـ1ـ نارنج60
4ـ2ـ2ـ سيتروملو64
4ـ2ـ3ـ سيترنج69
4ـ3ـ اثر کود آلي گرانوله گوگردي و نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين در برگ پايه هاي مرکبات73
4ـ3ـ1ـ نارنج73
4ـ3ـ2ـ سيتروملو78
4ـ3ـ3ـ سيترنج83
فصل پنجم: نتيجه گيري
5ـ نتيجه گيري و پيشنهادات89
5ـ1ـ پيشنهادات91
منابع92
چکيده انگليسي99
عنوان انگليسي101
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 1ـ1ـ طبقه بندي مرکبات6
جدول 3ـ1ـ مشخصات خاک مورد استفاده در آزمايش25
جدول 3ـ2ـ نقشه طرح آزمايش26
جدول 3ـ3ـ مشخصات فيزيکوشيميايي کود آلي صنايع چوب و کاغذ مازندران27
جدول 4ـ1ـ ميانگين مربعات غلظت عناصر غذايي تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه نارنج46
جدول 4ـ2ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پايه نارنج47
جدول 4ـ3ـ ميانگين مربعات غلظت عناصر غذايي تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه سيتروملو52
جدول 4ـ4ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پايه سيتروملو53
جدول 4ـ5ـ ميانگين مربعات غلظت عناصر غذايي تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه سيترنج58
جدول 4ـ6ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پايه سيترنج59
جدول 4ـ7ـ ميانگين مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه نارنج62
جدول 4ـ8ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه نارنج63
جدول 4ـ9ـ ميانگين مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيتروملو67
جدول 4ـ10ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيتروملو68
جدول 4ـ11ـ ميانگين مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيترنج71
جدول 4ـ12ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيترنج72
جدول 4ـ13ـ ميانگين مربعات فلزات سنگين تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه نارنج76
جدول 4ـ14ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين بر پايه نارنج77
جدول 4ـ 15ـ ميانگين مربعات فلزات سنگين تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه سيتروملو81
جدول 4ـ16ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين بر پايه سيتروملو82
جدول 4ـ17ـ ميانگين مربعات فلزات سنگين تحت تاثير کود کمپوست و کود نيتروژن بر پايه سيترنج86
جدول 4ـ18ـ مقايسه ميانگين اثر متقابل کود کمپوست و کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين بر پايه سيترنج87
فهرست نمودار
عنوانصفحه
نمودار 4ـ1ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه نارنج45
نمودار 4ـ2ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه نارنج 45
نمودار 4ـ3ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه نارنج45
نمودار 4ـ4ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه نارنج45
نمودار 4ـ5ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه سيتروملو51
نمودار 4ـ6ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه سيتروملو 51
نمودار 4ـ7ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه سيتروملو51
نمودار 4ـ8ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه سيتروملو51
نمودار 4ـ9ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه سيترنج57
نمودار 4ـ10ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي کم مصرف در پايه سيترنج57
نمودار 4ـ11ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه سيترنج57
نمودار 4ـ12ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت عناصر غذايي پر مصرف در پايه سيترنج57
نمودار 4ـ13ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه نارنج61
نمودار 4ـ14ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه نارنج61
نمودار 4ـ15ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيتروملو66
نمودار 4ـ16ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيتروملو66
نمودار 4ـ17ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيترنج70
نمودار 4ـ18ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر خصوصيات مرفولوژيکي پايه سيترنج70
نمودار 4ـ19ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگين در پايه نارنج75
نمودار 4ـ20ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين در پايه نارنج75
نمودار 4ـ21ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگين در پايه سيتروملو80
نمودار 4ـ22ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين در پايه سيتروملو80
نمودار 4ـ23ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگين در پايه سيترنج85
نمودار 4ـ24ـ مقايسه ميانگين اثرات ساده کود نيتروژن بر غلظت فلزات سنگين در پايه سيترنج85
چکيده:
به منظور بررسي پايه‌هاي مختلف مرکبات به کود آلي توليدي صنايع چوب و کاغذ مازندران آزمايشي بصورت فاکتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي روي نهال‌هاي يكساله (به مدت يک سال) در سه تكرار در (نهال‌هاي سيترنج و سيتروملو) و پنج تكرار در (نهال نارنج) در سال هاي 1390 تا 1391 در ايستگاه تحقيقات باغباني قائمشهر اجرا شد. تيمارها شامل سطوح مختلف ماده آلي (صفر، 5/2، 5 و 5/7 درصد) از منبع کود کمپوست توليدي صنايع چوب و كاغذ مازندران و سطوح مختلف نيتروژن خالص از منبع کود سولفات آمونيوم (صفر،20، 40 و80 ميليگرم در كيلوگرم) بود و در مجموع با احتساب سه پايه مرکبات 176 تيمار مورد بررسي قرار گرفت. نتايج در بررسي ميانگين مربعات کود کمپوست و کود نيتروژن برخصوصيات مورفولوژيکي نشان داد ارتفاع نهال در نارنج، سيتروملو و سيترنج به ترتيب از لحاظ آماري در سطح احتمال 5، 5 و 1 درصد معني‌دار شد. قطر‌طوقه به ترتيب در نهال نارنج، سيتروملو و سيترنج در سطح احتمال 5، 1و 1 و تعداد برگ درنهال‌هاي نارنج، سيترنج و سيتروملو در سطح احتمال 1درصد معني‌دار شد. در نتايج اثرات متقابل دو عاملي در بررسي صفات مرفولوژيکي حداکثر ارتفاع در نهال سيترنج با مقدار 63/5 مشاهده شد. حداکثر قطر طوقه و تعداد برگ، در نهال سيتروملو به ترتيب با مقدار 72/2 و 64 نشان داده شد. بررسي ميانگين مربعات غلظت عنصر نيتروژن در نهال سيتروملو و نارنج به ترتيب در سطح احتمال 5 و 1 درصد معني‌دار شد. فسفر و منيزيم در نهال نارنج در سطح احتمال 1 درصد و پتاسيم در نهال سيترنج و نارنج به ترتيب در سطح احتمال 5 و 1 درصد معني‌دار شدند. کلسيم در هيچ‌ نهالي اثر معني‌داري از خود نشان نداد. آهن در نهال سيترنج و سيتروملو در سطح احتمال 1 درصد و روي در نهال سيترنج و نارنج در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شد. منگنز در نهال سيترنج در سطح احتمال 5 درصد و مس در سيترنج و نارنج به ترتيب در سطح احتمال 1 و 5 درصد اثر معني‌دار شد. نتايج بررسي اثرات متقابل دو عاملي در عناصر غذايي نشان داد، بيشترين غلظت نيتروژن در نهال سيترنج و سيتروملو برابر 90/2 بود. بيشترين غلظت فسفر، پتاسيم در برگ نهال سيترنج بود. همچنين بيشترين غلظت کلسيم در برگ نهال سيتروملو و سيترنج با مقدار 41/7 مشاهده شد. بيشترين غلظت منيزيم در نهال سيتروملو برابر با 76/0بود. حداكثر غلظت آهن در نهال سيترنج با مقدار 4/201 مشاهده شد. بيشترين غلظت منگنز در نهال سيترنج و سيتروملو برابر 35/32 بود. حداكثر مقدار روي در نهال نارنج با مقدار 14/28 مشاهده شد. بيشترين غلظت مس با مقدار 40/16 در برگ نهال سيتروملو بود. به طور کلي نهال سيترنج در جذب عناصرغذايي عملکرد بهتري نسبت به نهال سيتروملو و نارنج داشت. بررسي ميانگين مربعات غلظت عناصر سنگين تحت تأثير اين دو كودنشان داد، عناصر (کروم، کادميوم، نيکل و سرب) در هر سه پايه نارنج، سيترنج و سيتروملو در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شدند. نتايج در بررسي اثرات متقابل دو عاملي بر روي فلزات سنگين نشان داد، بيشترين غلظت عناصر(کروم، نيکل و سرب) در برگ نهال سيتروملو نسبت به نهال نارنج و سيترنج مشاهده شد. حداكثر غلظت کروم برگ در نهال سيتروملو با مصرف 5/7 درصد كود كمپوست و20 ميلي‌گرم در کيلوگرم کود نيتروژن برابر با 70/3 بود. حداكثر غلظت نيکل برگ در نهال سيتروملو با مصرف 5/7 درصد كود كمپوست و 20 ميلي‌گرم در كيلوگرم در کود نيتروژن برابر با 48/5 بود که نسبت به تيمار شاهد 100 درصد افزايش يافت. حداكثر غلظت سرب برگ در نهال سيتروملو برابر با 47/13بود. حداكثر غلظت کادميوم برگ در نهال نارنج در تيمار شاهد برابر با 53/0 بود. کليه فلزات سنگين در هر سه نهال سيترنج، سيتروملو و نارنج تحت تائير اثر متقابل دوعاملي در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شد. به طور کلي نهال سيترنج در مقايسه با نهال نارنج و سيتروملو درجذب فلزات سنگين عملکرد ضعيفي از خود نشان داد.

کلمات کليدي: کمپوست، نيتروژن، ارتفاع نهال، تعداد برگ و عناصر

فصل اول
مقدمه
1ـ مقدمه:
1ـ1ـ اهميت مركبات:
مركبات از حدود 80 سال پيش با كاشت نهال‌هاي اصلاح شده ارزش اقتصادي و تجاري ويژه‌اي پيدا كرده است. توليد سرانه‌ي مركبات جهان 17 كيلوگرم است، كه اين مقدار در ايران به 57 كيلوگرم مي‌رسد. مصرف سرانه‌ي مركبات جهان 16 كيلوگرم و اين ميزان در ايران 48 كيلوگرم برآورد شده است
(فاو1، 2009 و 2011).
با افزايش تقاضاي مصرف ميوه و فرآورده‌هاي مرکبات، توليد آن از چين (خاستگاه آن) به بيشتر نواحي حاره اي و نيمه حاره‌اي جهان گسترش يافته است به طوري که، باعث افزايش توليد کنوني جهان تا بيش از 30% شده است و اين روند در آينده نيز ادامه خواهد داشت، طبق گزارشات بيشترين آمار توليد مرکبات مربوط به پرتقال است و بعد از آن نارنگي و گريپ فروت قرار دارند و کشور هاي برزيل و ايالات متحده آمريکا بزرگترين توليدکنندگان مرکبات دنيا هستند، با افزايش توليد در آمريکا و برزيل ميزان مصرف تازه خوري مردم افزايش يافته و مصرف فراورده‌هاي آن کاهش يافته است، اما در کشورهاي در حال توسعه و چين و کشورهاي مديترانه‌اي توليد فراورده‌هاي مرکبات در حال افزايش است، با توسعهي صنايع فراوري مرکبات، صنعت توليد فراورده‌هاي جانبي ازمرکبات ايجاد شده است تا از بقاياي پوست، اسانسهاي روغن و ترکيبات ديگر استفاده بهينه صورت گيرد (فلوريدا2، 1999).
بر اساس آخرين آمار منتشر شده، مازندران با حدود 43 درصد سطح زيركشت و 47 درصد ميزان توليد در رأس توليد مركبات كشور قرار دارد. در باغ‌هاي استان مازندران نزديك به يك ميليون و ششصد هزار تن مركبات، توليد مي‌شود. در سطح جهاني مازندران جزو ده توليد كننده بزرگ اين محصول است (جهاد كشاورزي استان مازندران، 1386).
مرکبات حاوي املاح و سرشار از ويتامين هاي B AP, ( يک ماده ويتامين مانند) است. نزديک به يکصد صنعت، از مرکبات در توليد فرآورده‌هاي خود استفاده (ابراهيمي، 1363).
از موارد مهم و قابل توجه در صنعت مرکبات بالابردن ارزش افزوده اين محصول از طريق توليد محصولات جانبي است. اين محصولات شامل مواد اوليه دارويي، مواد غذايي، آرايشي و بهداشتي است. اسانس پوست ميوه مرکبات مي‌تواند به عنوان محصولي جانبي در کارخانجات صنايع تبديلي مورد توجه قرار گيرد و يا اينکه به عنوان يک محصول اصلي به طور خاص از ارقام معيني استخراج شود (فتوحي قزويني و همكاران، 1385).
پرتقال فراوانترين منبع ويتامين ث است. همچنين شامل مقادير قابل توجهي قند، کربوهيدرات، فلاونوئيدها، روغن هاي اسانسي و مواد معدني مي باشد (فيور3، 1995). درصنعت فرآوري، عمده كاربرد مركبات، توليد آب‌ ميوه يا نوشيدنيهاي با پايه مركبات در صنايع غذايي ميباشد (مانتي4، 2001).
توليد مرکبات به شرايط آب و هوايي خاصي نياز دارد. که اين شرايط در مناطق گرم بين دو مدار 40 درجه شمالي و 40 درجه جنوبي (کمربند مرکبات) بر قرار است. مناطق عمده کاشت اين کمربند در عرض جغرافيايي 20 تا 40 درجه شمالي و 20 تا 40 درجه جنوبي قرار دارند (آصفي و همكاران، 1383).
كشت متراكم مركبات در بيشتركشورهاي عمده توليدكننده مركبات مانندايتاليا، برزيل، آفريقاي جنوبي و ايالتهاي كاليفرنيا و فلوريداي آمريكا براي بازگشت سريع سرمايه و كاهش هزينه‌هاي توليد بسيار رايج است. تحقيقاتي براي ارائه مناسب‌ترين تراكم كاشت، براي افزايش سودبخشي و ارزيابي روش‌هايي براي كاهش قدرت درخت انجام ‌شده است (رز5، 1990).
در ايران مركبات جايگاه دوم توليد را پس از سيب داشته و علاوه بر تازهخوري، در صنعت فراوري غذايي نيز مصارف عمدهاي دارند. ميزان توليد مركبات در ايران حدود چهارميليون تن درسال است (قزويني و فتاحي مقدم، 1389).
1ـ2ـ گياه‌شناسي مركبات
مرکبات از خانوادهRutaceae و زير خانواده Aurantioideaeهستند. مرکبات گياهاني بوته‌اي، درختچه‌اي با شاخ و برگ متراکم و يا درختي با گل هاي سفيد مايل به ارغواني هستند. گل‌ها 4- 8 گلبرگ ضخيم سفيد، قرمز يا ارغواني رنگ، 4- 5 کاسبرگ و 16- 32 پرچم دارند. مرکبات با داشتن گل‌هاي معطر و شهد فراوان، توجه حشرات به ويژه زنبور عسل را به خود جذب مي‌کند (دريس6، 2003).
رشد اكثر گونه‌هاي مركبات در درجه حرارت پايين تر از 8/12 درجه سانتي گراد متوقف و يا خيلي كند مي‌شود، مناسبترين درجه حرارت براي رشد مركبات بين 3/28 تا 7/32 درجه سانتيگراد مي‌باشد، دماي بالاي 45 درجه سانتيگراد به ميوه و برگهاي ارقام حساس به گرما مانند پرتقال واشنگتن ناول و نارنگي ساتسوما نسبت به ديگر ارقام آسيب شديدي وارد مي‌کند. در مورد اثرات سرما گونه‌هاي مختلف، عكسالعمل متفاوت نشان مي‌دهند، مثلا ليمو ترش و لمون نسبت به سرما حساس بوده و مناطق گرمسيري را ترجيح مي‌دهند، اين گونه‌ها در تمام طول سال رشد نموده و بار مي‌دهند و در تمام طول سال مراحل مختلف رشد گل و ميوه را مي‌توان روي يك درخت مشاهده كرد، بعضي از گونه‌ها مثل نارنج سه برگ و كامكوات نسبت به سرما مقاوم بوده و مناطق نسبتا سرد را خوب تحمل مي‌كنند، گريپ فروت و پرتقال گونه‌هايي هستند كه ازاين نظر بين اين دو دسته قرار مي‌گيرند، نسبت به شوري حساس هستند. بهترين خاك براي پرورش مركبات خاك‌هاي شني لومي مي‌باشد، خاكي كه از 2 ميلي موس بر سانتي متر مربع بالاتر رود ميزان عملكرد پايين مي‌آيد، بعضي از پايه ها مانند نارنگي كلئوپاترا7 و ليمو شيراز نسبت به شوري مقاوند و در چنين شرايطي، مي‌توان از اين پايه‌ها استفاده نمود. بهترينpH براي رشد مركبات بين 7- 5/5 مي‌باشد و مركبات جهت رشد و نمو در مناطق مرطوب 750 و مناطق خشك 1500 ميلي‌متر (15 هزار متر مكعب در هكتار) آب در سال نياز دارند (مرجع باغباني ايران، 1389).
1-2-1 ارقام و پايههاي معروف مرکبات در مازندران:
پرتقال (تامسون، سانگين، بيروتي، سانگين ناول)، نارنگي (انشو کلمانتين، پيچ، يونسي)، ليمو شيرين و گريپ فروت (وزارت جهاد کشاورزي ، 1387).
1-2-2 سيستم‌هاي طبقهبندي مركبات:
سيستم هاي متفاوتي جهت طبقه بندي گياهان اين خانواده از حدود 100سال قبل تا کنون به کار برده شده است. اولين سيستم طبقه بندي در سال هاي 1875 و 1896 به ترتيب توسط هوکرو انگلر بر اساس مشخصه هاي مرفولوژيکي و منشا فرضي گونه‌ها ارايه شد. دومين سيستم طبقه بندي در طي قرن نوزدهم ميلادي، سوئينگل مرکبات را به دو شاخه‌ي اصلي زير تقسيم کرد:
1- Clauseneae و 2- Citreae. در سومين سيستم طبقه بندي گياه‌شناسي ژاپني به نام تاناکا اين طبقه بندي را محدود دانست و طبقه بندي خود را با گسترش و وسعت بيشتري ارائه نمود. به همين جهت برايCitrus در طبقه بندي خود 16 گونه را قرار داد. چهارمين سيستم طبقه بندي توسط هوگس انجام شد او گونه هاي جنس Citrus را 36 عدد دانسته که در 16 گونه با طبقه ‌بندي سوئينگل و 20 گونه با طبقه بندي تاناکا مشترک است. پنجمين سيستم طبقه بندي در اواسط سال 1890 ميلادي دو محقق به نام هايبارت و رودز با مطالعه‌ي فيلوژنتيکي مرکبات، حدود 146 مشخصه مورفولوژيکي و بيوشيميايي در درخت، برگ، گل و ميوه معرفي نمودند، امروزه براي طبقه بندي مرکبات از اطلاعات بيوشيميايي حاصل از روش هايي مانند الکتروفروز پروتئين‌ها، آيزوزايم‌ها، ريزماهواره‌ها و آناليز ژنوم‌ها به منظور شناسايي روابط بتانيکي مرکبات استفاده مي‌شود (دريس8، 2003).

جدول شماره 1ـ1ـ طبقه بندي مرکبات
طبقه بندي سوئينگل- نام فارسي نام رايج انگليسي طبقه بندي سوئينگل ليمو ترش Lime C. aurantifolia christm نارنج Sour orange C. aurantium L – (an Indian species ) C. indian Tan سلطان مرکبات Pummelo, Shaddock C.maxima Merril; or grandis Osbeck ليمو شيرين Lemon C. limon (L) Burm.F بالنگ Citron C.medica L گريپ فروت Grapefruit C. paradise Macf نارنگي Mandarin, Tangerine C.reticulate blanco پرتقال sweet orange C.siensis Osbeck – A Japanese species C.tachibana (Mak) Tan

1ـ3ـ اهميت مصرف كود در حاصلخيزي خاك:
يكي از موجودات زندهاي كه به خاك وابسته است گياه است. گياه براي رشد و ادامه زندگي خود، جايي كه هست بايستي به اندازه كافي مواد غذائي وجودداشته باشد، در خاك بطور طبيعي عناصر متعددي وجود دارد، فقط ميزان اين عناصر در هر زمان بقدر كافي وجود ندارد، خاكي كه روي آن كشت و زرع مي‌شود به مرور زمان مواد غذايي درون خاك آن كاهش مي يابد، در اينجاست كه اهميت تغذيه گياهي شروع مي‌شود، درختان نياز ساليانه مواد غذايي خود را از زمين جذب مي‌نمايند چنانچه مواد غذائي جذب شده جايگزين نگردد در آن صورت كمبودهائي در عملكرد و يا كيفيت محصول بوجود خواهد آمد كه براي جلوگيري از چنين وضعيتي عناصر مورد نياز به حد كافي بايستي اضافه كرده و آن‌را تقويت كنيم (جهاد کشاورزي، 1385). ورود مواد آلي به خاک با افزايش مقدار و قابليت جذب عناصر غذايي توسط گياه سبب افزايش سطح حاصلخيزي خاک و همچنين بهبود شرايط فيزيکي آن مي‌شود (اكبري‌نيا و همكاران، 1383).
1ـ4ـ كاربرد كودهاي بيولوژيك:
در چند دهه اخير مصرف نهاده‌هاي شيميايي در اراضي کشاورزي موجب معضلات زيست محيطي عديده‌‌اي از جمله آلودگي منابع آب، افت کيفيت محصولات کشاورزي و کاهش ميزان حاصلخيزي خاك‌ها گرديده است (شارما9، 2002).
اين عوامل باعث شده است که براي تأمين نياز غذايي گياهان به سمت مصرف کودهاي غيرشيميايي گرايش بيشتري صورت پذيرد. کودهاي زيستي حاوي مواد نگهدارندهاي با جمعيت متراکم يک يا چند نوع ريزجاندار مفيد خاکزي و يا به صورت فرآورده متابوليک اين موجودات مي‌باشند که به منظور بهبود حاصلخيزي خاك و عرضه مناسب عناصر غذايي مورد نياز گياه در يک سيستم کشاورزي پايدار به کا رمي‌روند (صالح راستين، 1386).
گرچه استفاده از کودهاي بيولوژيک در کشاورزي قدمت زيادي دارد ولي بهره برداري علمي از اين گونه منابع سابقه چنداني ندارد .هر چند کاربرد اين کودها در چند دهه اخيرکاهش يافته ولي امروزه با توجه به مشکلاتي که مصرف بي‌رويه کودهاي شيميايي به وجود آورده است استفاده از آنها در کشاورزي مجدداً مطرح شده است (معلم و عشقي‌زاده، 1386).
کودهاي بيولوژيک در مقايسه با مواد شيميايي مزيت‌هاي ‌قابل توجهي دارند. از آن جمله اين قابليت تکثير خود به خودي دارند و باعث اصلاح خصوصيات فيزيکيوشيميايي خاك مي‌شوند(استارک10، 2007).
کودهاي بـيولوژيک منحصراً به مواد آلي حاصل از کودهاي دامي، پسمان‌هاي گـياهي و غيره اطلاق نمي‌شود بلکه توليدات حاصل از فعاليت ميکروارگانيزم‌هايي که در ارتباط با تثبيت نيتروژن و يا فراهمي فسفر و ساير عناصر غذايي د رخاك فعاليت مي‌کنند را نيز شامل مي‌شوند (صالح راستين، 1377).
1ـ5ـ عمليات كوددهي در مركبات:
كودهاي شيميايي ازعوامل اصلي حفظ حاصلخيزي خاك به شمار مي‌روند ولي كاربرد زياد آنها به همراه عمليات مديريتي نامناسب ازجمله سوزاندن كاه و كلش مقدارماده آلي خاك را به شدت كاهش داده و اين موضوع روي ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي و بيولوژيكي خاك تأثيرگذاشته و خطر فرسودگي اين خاك‌ها را افزايش ميدهد. در طي فصل رشد، نيتروژن معدني بايد به منظور دستيابي به عملكرد بالا فراهم باشد ليكن انباشتگي زياد نيترات در خاك به افزايش تلفات نيتروژن و آلودگي محيط مي‌انجامد (داوري نژاد و همکاران، 1383).
تغذيه با كودهاي شيميايي مي‌تواند نقش مهمي را در توليد نهال‌هاي مركبات دارا باشد. نيتروژن مهمترين عنصر غذايي در تغذيه گياهان، بويژه در خزانه كه گياهان با تراكم بالا كشت شده و در حال رشد سريع هستند، مي‌باشد. امروزه با توجه به مشكلات زيست محيطي اصلاح برنامه كود نيتروژني براي كاهش هزينه‌هاي توليد و بدست آوردن رشد مطلوب ضروري است (ماست11، 1994).
ضرورت تامين نيتروژن براي رشد رويشي دانهال‌هاي مركبات توسط محققين زيادي گزارش گرديده است سيورستن اعلام كرد ميزان كلروفيل و بازده استفاده از آب و دي اكسيد كربن در برگ‌هاي مركبات رابطه نزديكي با مقدار نيتروژن برگ دارد (سيورستن12، 1987).
راه توليد محصولات سالم و عاري از آلاينده‌هاي مهمي نظير نيترات و كادميم از مصرف بهينه كود مي‌گذرد. يعني بايد مصرف كود را در كشور بهينه و مطابق با برداشت گياه نمود تا امكان توليد محصولات كشاورزي سالم با سهولت بيشتري فراهم گردد. بي‌گمان يكي ازاصول اوليه‌ي‌توليد پايدار، ارتقا‌ي كيفي خاك از بعد حاصلخيزي و برگرداندن مجدد عناصر غذايي جذب شده توسط گياهان به خاك مي‌باشد كه متأسفانه در برنامه كودي كشور ناديده گرفته شده است (باي‌بوردي، 1385).
مصرف نامتعادل كودهاي شيميايي در مركبات شمال (اوره و فسفات آمونيوم آن هم با جايگذاري غير علمي)، يكي ديگر از دلايل عمده پايين بودن بازدهي كودهاي شيميايي مصرفي مي‌باشد (ملكوتي و همكاران، 1379؛ اسدي و محمودي، 1380؛ ملكوتي، 1381).
1ـ6ـ كمپوست:
منابع محدود سنتي موادآلي همچون كودهاي حيواني جوابگوي نياز روزافزون بخش كشاورزي به كودآلي نيست (بايبوردي و همکاران، 1379). از اين رو استفاده از مواد زائد مختلف ديگر همچون مواد زائد جامد آلي، لجن فاضلاب، زائدات كشاورزي و مواد زائد صنعتي، به عنوان منبع موادآلي رو به گسترش است. بعضي از اين مواد زائد، قبل از استفاده بر روي زمين‌هاي كشاورزي و به منظور كاهش خطرات بهداشتي محيطي آنها، بايستي پردازش شوند. اخيراً فرايند كمپوست با استفاده از كرم‌هاي خاكي كمپوست كننده به عنوان يك فناوري آسان و يك فرايند طبيعت دوست براي بدست آوردن كود آلي از مواد زائد و تثبيت آن مورد توجه قرارگرفته است (جيبل13، 2001).
كود ورميكمپوست حاصل از اين فرايند كه متشكل از فضولات كرم‌هاي خاكي، مواد بستري، مواد زائدآلي در مراحل مختلف تجزيه، كرم‌هاي خاكي در مراحل مختلف تكامل و ميكروارگانيسم‌هاي مربوط به فرايند كمپوست ميباشد (ديکرسون14، 1999).
براي مديريت حاصلخيزي خاك در نظام‌هاي توليد ارگانيك، توليدكنندگان معمولاً گياهان پوششي يا انواع گوناگوني از كودهاي آلي را استفاده مي‌كنند. گياهان پوششي از اقتصادي ترين منابع نيتروژن آلي بوده و فوايد زيادي را براي توليد موفق محصول به همراه دارند. بدين ترتيب نياز به مصرف كودهاي آلي براي تغذيه گياه افزايش مي‌يابد. در بين كودهاي آلي كمپوست اقتصادي ترين منبع توليد نيتروژن مي باشد (گاسکل15، 1999).
اندك بودن مقدار موادآلي خاك در مناطق خشك و نيمه‌خشك و اهميت موادآلي در مديريت پايدار اكوسيستم‌هاي كشاورزي مناطق خشك باعث توجه محققان و كشاورزان اين مناطق به كودهاي‌آلي شده است .افزودن مواد زايدآلي مانند كمپوست، زباله شهري، ورمي‌كمپوست، كود دامي و بقاياي گياهي به خاك يك شيوه متداول در كشاورزي بسياري از مناطق دنيا براي حفظ موادآلي خاك، حاصلخيزي خاك و فراهمي عناصر غذايي مي‌باشد، بنابراين شناخت فرايند تجزيه مواد آلي و سرعت رهاسازي عناصر غذايي نيز امري ضروري مي‌باشد، تنفس خاك بخش وسيعي از ميزان توليد اوليه ناخالص كربن در اكوسيستم‌هاي خشكي را تشكيل مي‌دهد، ارزيابي و اندازه‌گيري آن اهميت زيادي در برقراري و بودجه‌بندي كربن اكوسيستم دارد، تنفس ميكروبي خاك تحت تأثير تركيب شيميايي يا كيفيت موادآلي، خصوصيات فيزيكي و شيميايي محيط، ساختار جمعيت ميكروبي، رطوبت خاك، قابليت دسترسي عناصرغذايي، شوري، بافت و ساختمان خاك قراردارد (سنجاني، 1382 ؛ چن16، 2003 ؛ آروناچلام17، 2003 ؛ توريس18، 2001).
درمورد اثرات مفيد كمپوست ميتوان به بهترشدن پايداري خاكدانههاي خاك و كاهش خطر فرسايش اشاره كرد. كمپوست ميتواند موجب افزايش تخلخل خاك و ظرفيت نگهداري آب خاك شود و از تغيير اسيديته خاك جلوگيري كرده و موجب رهاسازي عناصر غذايي مورد نياز گياه شود (داوري نژاد و همكاران، 1383).
يكي از روش‌هاي بازيافت و دفع مواد زايدآلي نظير زباله‌هاي خانگي، لجن فاضلاب، مواد زايد كشاورزي، دگرگون نمودن اين مواد توسط ميكروارگانيسم‌هاي هوازي و يا بي‌هوازي و تهيه ماده‌آلي داراي هوموس به نام كمپوست مي‌باشد. اكثر زمينهاي قابل كشت در كشور ما يا فاقد موادآلي هستند و يا موادآلي آنها كمتر از دو درصد مي‌باشد. همين مساله سبب گرديده است تا كيفيت فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي اكثر خاك‌هاي كشاورزي كشور ما در حد مطلوب نباشد. براي حل اين مشكل، كمپوست كردن مواد زايدآلي به عنوان يكي از راه‌هاي اصلاح خاك هاي كشاورزي و همچنين يكي از راه‌هاي جلوگيري از آلوده شدن آب‌ها و خاك محل دفع مواد زايد فساد پذير و پيشگيري از اشاعه بيماري‌ها توسط حشرات و جوندگان توصيه شده است (پرورش و شاه منصوري، 1373).
1ـ7ـ ورمي كمپوست:
ورمي‌کمپوست به کودي اطلاق مي‌شود که از مدفوع گونه‌اي خاص از کرم‌هاي خاکي بدست مي‌آيد. براي تهيه ورمي‌کمپوست از گونه‌اي خاص ازکرم‌هاي قرمز رنگ مناطق گرم و مرطوب بنام (ايسنيا فوتيدا)19 که به کرم ببري يا کرم کمپوستر نيز معروف مي‌باشند استفاده مي‌شود. فرايند توليد ورمي‌کمپوست عبارت است از عبور آرام و پيوسته موادآلي از درون دستگاه گوارش کرم و تغيير حالت اين مواد به مدفوع کرم، فضولات کرم‌ها شامل مواد مغذي براي گياهان بوده و داراي حالتي است که به موقع براي تغذيه گياه آزاد مي‌شود (آرانکون20، 2004). ورمي‌کمپوست ماده‌اي است که به خوبي تغيير فرم يافته و ساختار، تخلخل، تهويه، زهکش و ظرفيت نگهداري رطوبت در آن در حد عالي بوده و از لحاظ کيفي سرشار از مواد هوميک و عناصر قابل جذب شامل کربن، نيتروژن، فسفر، پتاسيم، سديم، کلسيم، آهن، روي، منگنز و ساير عناصر ماکرو مي‌باشد و شامل انواع ويتامين‌ها و هورمون‌هاي محرك رشد، آنزيم‌هاي مختلف و عناصر قابل جذب براي گياه با اسيديته تنظيم شده است (ممو21، 1998).
اين کود در حال حاضر به صورت بسته‌بندي شده با قيمت مشخص در بازار موجود است که روش‌هاي مختلفي براي بازاريابي آن در سطح تجاري وجود دارد از جمله فروش اينترنتي محصول، فروش حضوري محصول و تهيه کاتالوگ و توزيع آن در بين مشتريان در محل نمايشگاه‌هاي گل و گياه (فرجي، ????).
1ـ8ـ نقش پايه‌ در مركبات:
توليد درختان مرکبات در طول صدها سال در کشورهاي توليد کننده از نوع بذري بود. درختان بذري با داشتن دوره نونهالي طولاني، چندين سال فاقد ميوه بوده و ضمن داشتن قدرت رشد عمومي زياد، داراي خارهاي زيادي نيز هستند. به همين دليل ازدياد بذري مرکبات، به عنوان روشي نامطلوب شناخته شده است. از طرف ديگر بيشتر ارقام تجاري در حالت بذري به عوامل بيماري‌زاي خاکي چون پوسيدگي ريشه و نماتدهاي ريشه حساس هستند. در ازدياد بذري صفات مادري نيز به طور کامل انتقال نيافته و تفرق صفات در نتاج پيش ميآيد. چون پديده جنينزايي از بافت خورش در برخي گونهها و ارقام کم و يا به ندرت رخ ميدهد، امروزه در عموم باغهاي مناطق مرکباتخيز جهان پيوند پيوندک يک رقم تجاري روي پايه مناسب آن رايج است (گل و گياه22، 2009و 2012).
در كشور ما، علي رغم تنوع شرايط اكولوژيكي، افزايش توليد محصولات باغي از طريق توسعه سطح زير كست به دليل محدوديت منابع آب و خاك مناسب امكان پذير نميباشد و يا اينكه حداقل بسيار پرهزينه است. بنابراين تنها راه عملي و ممكن، افزايش توليد در واحد سطح از طريق استفاده از درختان پاكوتاه و افزايش توليد در واحد سطح ، بهره مندي از ارقام پر محصول، تغيير سيستم باغداري سنتي به مدرن و به كارگيري متمركز منابع و نهاد‌ها مي باشد. به طور كلي، كنترل اندازه درخت به چند روش مي تواند انجام شود كه از بين آنها مي‌توان به شرايط محيطي، وضعيت ژنتيكي گياه (پايه و ميان پايه)، كاربرد اشاره كرد، درختان پيوندي روي پايه پونسيروس وقتي كه در خاك‌هاي شني و عميق رشد كنند توليد درختان كوچك‌تري مي كنند ولي هنگاميكه در خاكهاي غني از مواد غذايي پرورش داده مي شوند اگر چه رشدشان كند است ولي به اندازه استاندارد ‌مي‌رسند (جهاد کشاورزي استان مازندران، 1385).
در مركبات نيز پايه اثرهاي متفاوتي بر ميزان رشد رويشي (گرگوريو23، 1993)، ميزان كلروفيل (گارسيا سانچز24، 2002) و تركيبات معدني (جر25 و همکاران، 2003) پيوندك دارد.
امروزه علي رغم كوشش‌هايي كه در كشور براي توليد ميوه بيشتر و مرغوب‌تر و حتي صدور مقداري از محصولات انجام مي‌گيرد متاسفانه درباره پايه‌هاي درختان ميوه كه در واقع نقش اصلي را در ايجاد ويژگي‌هايي نظير پاكوتاهي، سازگاري با آب و هوا و خاك، مقاومت در برابرآفات و بيماري‌هاي شايع در منطقه و كيفيت و كميت محصول به عهده دارد بررسي‌هاي شايان توجهي صورت نگرفته است، شناسايي ارقام مختلف پايه‌هاي اصلاح شده و اثرات آنها در پيوندك‌هاي مختلف يكي از ضروريات باغباني است كه مي‌تواند هم براي محققان و هم متخصصان و باغداران براي احداث باغ‌هايي با كيفيت مطلوب بسيار مفيد باشد (ماهنامه جهادكشاورزي ، 1388). امروزه پيوند پيوندك يك رقم تجاري روي پايه مناسب آن رايج است، انتخاب پايه مناسب در هر منطقه اي از نكات بسيار مهم و قابل توجه است. دستيابي به يك باغ مطلوب متضمن انتخاب پايه‌اي است كه سيستم ريشه مناسبي را تشكيل دهد. بيش از بيست مشخصه باغباني تحت تأثير پايه قرار دارد كه شامل: قدرت رشد و اندازه درخت، عمق ريشه، مقاومت به يخبندان، ميزان محصول، كيفيت دروني ميوه، تاريخ بلوغ، عادت پذيري و تحمل شرايط خاك مثل شوري بالاي خاك آب اشباع، مقاومت به pH يا نماتدها و بيماري‌هاي پوسيدگي ريشه و بلايت است (ماهنامه جهادكشاورزي ، 1388) .
در يك درخت پيوند شده بيش از بيست خصوصيات مختلف تحت تأثير پايه قرار مي‌گيرد
(وچر26، 1999).
بنابراين توجه به انتخاب پايه مناسب در يك درخت پيوندي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. به طور كلي در استفاده از پايه براي يك رقم پيوندي بايستي به اثر پايه بر خصوصيات پيوندك توجه نمود. نوع پايه، فرم و اندازه درخت پيوندي را تحت تأثير قرار داده و باعث كوتاهي و يا بلند شدن ارتفاع درخت مي‌شود (خوشخوي، 1382).
همچنين خصوصيات ميوه پيوندك نيز به مقدار زيادي تحت تأثير پايه قرار مي گيرد (فلاحي27،1992؛ جورجيو28، 1999).
1ـ9ـ انواع پايه در مركبات:
براساس مهمترين محدوديتها و شرايط خاصي كه درخت در يك منطقه با آن مواجه است مي‌توان پايه مناسبي انتخاب كرد كه برخي از پايه‌هاي مهم به شرح ذيل مي باشد:
1ـ نارنج رايج‌ترين پايه مركبات در دنيا بوده است. حساسيت اين پايه به تريستزا موجب محدوديت آن گرديده است. ارقام روي ايـن پايه داراي قدرت رشد متوسط، تاجبرگ، سيستم ريشه وسيع و عميق بوده و ضمن مقاومت در برابر سرما نسبتاً به خشكي مقاوم هستند. خاكهاي سنگين با زهكش ضعيف و نيز فيتوفترا را تحمل مي نمائيد. نارنج در برابر نماتد مركبات و بلايت حساس است. ميزان مواد جامد محلول29 و اسيد كل30 بالا است. و به گمـوز مقاوم مي‌باشد، نارنج عادت پذيري خوبي در برابر pH و شوري بالا از خود نشان مي دهد كه اين مقاومت بدليل بالا بودن محتواي آبي و يا قرار گرفتن يون كلر در واكوئل سلولهاست. همچنين پايه نارنج توانايي خارج كردن اين يون را از سيتوپلاسم دارد. چنانچه كاهش رشدي هم مشاهده شود بيشتر بدليل اثر اسمزي هست تا اثر مستقيم كه سميت ناشي از شوري باشد (آمارنامه كشاورزي، 2005).
سيترنج شامل گروهي از دورگ‌هاي پرتقال و پونسيروس تريفولياتا31 است كه به عنوان پايه مورد استفاده قرارمي‌گيرد. مقاومت در برابر نماتد مركبا ت سرما، تريستزا32، فيتوفترا33 و توانايي رشد روي خاكهاي مختلف از مهمترين مشخصه هاي اين پايه محسوب مي شود. درختان پيوندي روي اين پايه مشابه پونسيروس دچار كمبود روي و منگنز مي‌شوند ولي در هر حال ميوه در سطح بسيار مطلوب حفظ خواهد شد (آمارنامه كشاورزي، 2005).
سيتروملو دو رگ گريپفروت و نارنج سه برگ است. گريپفروت و پرتقال روي اين پايه عملكرد و كيفيت برتري دارد. به تريستزا اگزوكورتيس34 و زايلوپروسيس35 متحمل ولي نسبت به پوسيدگي طوقه و بلايت متحمل است. در خاكهاي شني ريشه فراواني توليد نمي‌كند بلكه سيستم ريشه متراكم دارد. در خاكهاي رسي آهكي درختان كلروز شديدي را نشان مي‌دهند. ميزان تحمل آن نسبت به شوري و خشكي متوسط است. در نتيجه انتخاب پايه مناسب در هر منطقه از نكات بسيار مهم و قابل توجه است بنابراين باغداران در موقع تهيه نهال، نوع پايه را با توجه به رقم پيوندك و شرايط منطقه از لحاظ نوع آب و هوا وضعيت خاك و بيماري‌هاي شايع در منطقه انتخاب نمايند (آمارنامه كشاورزي، 2005).
2ـ فلائينگ دراگون36 يكي از پايه هاي جديد مركبات مي باشد كه به عنوان پايه پاكوتاه كننده اميدبخش در جهان شناخته شده پايه مذكور يكي از ارقام پونسيروس37 بوده و تـمام خصوصيـات پايه پونسـيروس شامل مقاومت به گموز، تريستزا، سرما، كيفيت خوب ميوه و حتي حساسيت به خشكي را دارد و علاوه بر آن، قدرت پاكوتاه كنندگي نيز دارد كه مي توان با استفاده از آن تعداد درخت را در واحد سطح افزايش داد (ابراهيمي38، 1992 ؛ فتوحي قزويني39، 2011).
به علت اينكه پايه هاي فلائينگ دراگون، پونسيروس و دورگ هاي آن



قیمت: تومان


پاسخ دهید