دانشکده علوم پايه
پايان نامه ي دوره ي کارشناسي ارشد در رشته زيست شناسي سلولي و مولکولي
موضوع:
بررسي ميزان آپوپتوز و قطعه قطعه شدن DNA اسپرم انساني پس از روش Swim-up در زمان هاي مختلف
اساتيد راهنما:
دکتر فاطمه رودباري
دکتر محمد علي خليلي
نام دانشجو:
علي نبي
بهمن ماه 1391
سپاسگزاري
سپاس مخصوص خداوند مهربان که به انسان توانايي و دانايي بخشيد تا به بندگانش شفقت ورزد، مهرباني کند و در حل مشکلاتشان ياري شان نمايد. از راحت خويش بگذرد و آسايش هم نوعان را مقدم دارد، با او معامله کند و در اين خلوص انباز نگيرد و خوش باشد که پروردگار سميع و بصير است.
سپاس ايزد منان که به من اين فرصت را داد تا به اين مرحله از علم رسيده و از هيچ محبتي دريغ نکرد و در تمام مراحل زندگيم مرا قوت قلب بود.
به مصداق “من لم يشکر المخلوق لم يشکر الخالق ” بسي شايسته است از اساتيد فرهيخته و فرزانه ام سرکار خانم دکتر فاطمه رودباري و جناب آقاي دکتر محمد علي خليلي که با کرامتي چون خورشيد ، سرزمين دل را روشني بخشيدند و گلشن سراي علم و دانش را با راهنمايي هاي کار ساز و سازنده بارور ساختند ; تقدير و تشکر نمايم.
از پدر و مادر عزيز ، دلسوز و مهربانم و خواهر عزيزم که آرامش روحي و آسايش فکري فراهم نمودند تا با حمايت هاي همه جانبه در محيطي مطلوب ، مراتب تحصيلي و نيز پايان نامه درسي را به نحو احسن به اتمام برسانم ; سپاسگزاري نمايم.
لازم مي دانم از رياست محترم پژوهشکده علوم توليد مثل يزد جنب آقاي دکتر افلاطونيان و نيز مديريت محترم مرکز جناب آقاي دکتر عبدلي و پرسنل فعال و تلاشگر و همچنين دانشجويان دکتراي بيولوژي توليد مثل جناب آقاي غزلي، سرکار خانم عاشورزاده، جناب آقاي حلوايي و سرکار خانم آقارحيمي قدرداني نمايم.
علي نبي، بهمن ماه 1391
تقديم به سه وجود مقدس
آن که ناتوان شد تا من به توانايي برسم…
موهايش سپيد شد تا من روسفيد شوم…
و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود من و روشنگر راهم باشند…

پدرم
مادرم
استادانم
و تقديم به خواهرم:
که وجودش شادي بخش و صفايش مايه آرامش من است.
چکيده
يکي از علت هاي شکست و عدم موفقيت در تکنيک هاي کمک باروري(ART) قطعه قطعه شدن DNA اسپرم انساني است، که ممکن است با انکوباسيون طولاني مدت اسپرم در دماي 37 درجه سانتي گراد به وجود آيد. لذا در اين مطالعه ميزان قطعه قطعه شدن و آپوپتوز DNA اسپرم انساني بعد از آماده سازي به روش Direct swim-up در زمان هاي مختلف انکوباسيون به وسيله تست SCD و تکنيک TUNEL مورد ارزيابي قرار گرفت.
در اين مطالعه آينده نگر، بيست ويک نمونه ي اسپرم نرمال مورد مطالعه قرار گرفت. براي بررسي مورفولوژي اسپرم از رنگ آميزي Papanicolaou و قابليت حيات اسپرم از رنگ آميزي Eosin-Nigrosin استفاده شد. نمونه ها در دماي 37 درجه سانتي گراد بعد از آماده سازي به روش Direct swim-up در زمان هاي مختلف انکوبه شدند. قطعه قطعه شدن DNA در فواصل زماني مختلف (3،2،1،0 ساعت) با استفاده از تست SCD مورد بررسي قرار گرفت. اسپرم هاي داراي هاله بزرگ و متوسط، DNA سالم داشتند و اسپرم هايي که داراي هاله کوچک و بدون هاله بودند DNA قطعه قطعه شده داشتند. ميزان آپوپتوز نيز به وسيله تکنيک TUNEL مورد ارزيابي قرار گرفت.
ميانگين مورفولوژي نرمال و حرکت پيشرونده اسپرم بعد از آماده سازي به روش Direct swim-up 53/2±33/72 و 02/1±10/90 بوده است. ميزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم به ميزان معني داري افزايش يافت بعد از دو ساعت (935/0±81/8، 004/0 P=) و بعد از سه ساعت (894/0±76/10، 0001/0 P=) انکوباسيون نسبت به زمان صفر (809/0±38/4) بوده است. همچنين ميزان آپوپتوز DNA اسپرم در زمان دو ساعت انکوباسيون نسبت به زمان صفر (864/0±19/9، 008/0 P=) و نيز زمان سه ساعت نسبت به زمان يک ساعت ( 7/0±97/10، 002/0 P=) انکوباسيون معني دار شده است.
در نهايت نتيجه اي که ما به آن دست يافته ايم نشان مي دهد که انکوباسيون اسپرم نرمال در دماي 37 درجه سانتي گراد که به روش Direct swim-up آماده شده براي استفاده در تکنينک هاي کمک باروري (ART) بايد زماني کمتر از دو ساعت باشد.
واژه هاي کليدي:
اسپرم نرمال، قطعه قطعه شدن DNA، انکوباسيون، تست SCD، تکنيک TUNEL.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….1
1-1- روش هاي كمك باروري………………………………………………………………………………………………………………….2
1-2- ناباروري……………………………………………………………………………………………………………………………………………5
1-3- توليد اسپرم …………………………………………………………………………………………………………………………………….5
1-4- مايع انزالي………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-4-1- آناليز مايع انزالي………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-5- پارامترهاي اسپرم………………………………………………………………………………………………………………………….10
1-5-1- مورفولوژي…………………………………………………………………………………………………………………………………10
1-5-2- تحرک اسپرم…………………………………………………………………………………………………………………………….12
1-5-3- درجه بندي تحرک اسپرم ……………………………………………………………………………………………………….14
1-5-4- قابليت حيات اسپرم………………………………………………………………………………………………………………….14
1-5-5- حجم………………………………………………………………………………………………………………………………………….15
1-5-6- غلظت………………………………………………………………………………………………………………………………………..16
1-6- انواع مرگ سلولي و تعريف آن………………………………………………………………………………………………………18
1-6-1- نکروز…………………………………………………………………………………………………………………………………………18
1-6-2- آپوپتوز سلولي…………………………………………………………………………………………………………………………..18
1-6-2-1 مراحل آپوپتوز ……………………………………………………………………………………………………………………….19
1-6-2-2 مسير هاي آپوپتوز………………………………………………………………………………………………………………….21
1-6-2-3- عناصر کليدي مسيرهاي آپوپتوز………………………………………………………………………………………….21
1-6-2-4- روش هاي بررسي آپوپتوز …………………………………………………………………………………………………..23
1-6-2-4-1- بررسي تغييرات غشاء پلاسمايي در مرگ سول ……………………………………………………………23
1-6-2-4-1-1- تعيين فسفاتيديل سرين سطح بيروني غشاء سلول……………………………………………………24
1-6-2-4-2- بررسي سيتوتوکسيسيتي ………………………………………………………………………………………………24
1-6-2-4-3- بررسي تغييرات مورفولوژي …………………………………………………………………………………………..25
1-6-2-4-3-1- استفاده از ميکروسکوپ الکتروني………………………………………………………………………………25
1-6-2-4-3-2- استفاده از ميکروسکوپ نوري وفلورسانس………………………………………………………………..25
1-7- منشاء آسيب DNA اسپرم…………………………………………………………………………………………………………26
1-7-1- بسته بندي غيرطبيعي كروماتين……………………………………………………………………………………………27
1-8- ساختار کروماتين اسپرم و تأثير آن بر ناباروري …………………………………………………………………………28
1-8-1- بررسي ساختار کروماتين اسپرم……………………………………………………………………………………………..28
1-9- نقش آپوپتوز در آسيب DNA اسپرم………………………………………………………………………………………..29
1-10- استرس اكسيداتيو به واسطه ROS…………………………………………………………………………………………30
1-11- تاثير عوامل محيطي برسلامت DNA و ميزان موفقيت روشهاي کمک باروري…………………..31
1-11-1- مصرف سيگار………………………………………………………………………………………………………………………..31
1-11-2- مواجهات شغلي…………………………………………………………………………………………………………………….32
1-11-3- داروهاي شيمي درماني و راديوتراپي……………………………………………………………………………………33
1-11-4- سن………………………………………………………………………………………………………………………………………..33
1-12- تكنيكهاي بررسي ساختار كروماتين……………………………………………………………………………………….33
1-12-1- روشهاي تعيين آسيب DNA اسپرم انسان………………………………………………………………………34
1-12-1-1- تست TUNEL……………………………………………………………………………………………………………….35
1-12-1-2- روش DBD-FISH………………………………………………………………………………………………………..35
1-12-1-3- روش Comet…………………………………………………………………………………………………………………..36
1-12-1-4- رنگآميزي CMA3…………………………………………………………………………………………………………36
1-12-1-5- تكنيك SCSA………………………………………………………………………………………………………………..37
1-12-1-6- تست SCD……………………………………………………………………………………………………………………..37
1-12-1-7- رنگآميزي آكريدين اورانژ………………………………………………………………………………………………..39
1-12-1-8- رنگآميزي تولوئيدين بلو………………………………………………………………………………………………….39
1-13- روش مهاجرت اسپرم………………………………………………………………………………………………………………….39
1-14- روش سانتريفيوژ شيب غلظت…………………………………………………………………………………………………….40
فصل دوم- مواد و روش ها………………………………………………………………………………………………………………………41
2-1- مواد و وسايل مورد نياز…………………………………………………………………………………………………………………42
2-1-1- وسايل مورد نياز………………………………………………………………………………………………………………………….42
2-1-2- مواد مورد نياز……………………………………………………………………………………………………………………………..42
2-2- ساخت محلول هاي مورد نياز…………………………………………………………………………………………………………45
2-2-1- ساخت محلول Ham’s F10…………………………………………………………………………………………………….45
2-2-2- محلول هاي لازم براي تست پراکندگي کروماتين اسپرم (SCD)…………………………………………..46
2-2-3- ساخت محلول تانل……………………………………………………………………………………………………………………..46
2-2-4- ساخت محلول (PBS)……………………………………………………………………………………………………………….46
2-2-5- ساخت رنگ ائوزين-نيگروزين…………………………………………………………………………………………………….47
2-2-6- ساخت رنگ رايت………………………………………………………………………………………………………………………..47
2-3- روشها………………………………………………………………………………………………………………………………………………..48
2-3-1- روش جمع آوري اسپرم…………………………………………………………………………………………………………….. 48
2-3-2- آناليز مايع انزالي………………………………………………………………………………………………………………………… 48
2-3-2-1- آزمايشات ماکروسکوپي…………………………………………………………………………………………………………..48
2-3-2-1-1- ظاهر………………………………………………………………………………………………………………………………….48
2-3-2-1-2- آبکي کردن…………………………………………………………………………………………………………………………48
2-3-2-1-3- حجم………………………………………………………………………………………………………………………………….48
2-3-2-1-4- چسبندگي…………………………………………………………………………………………………………………………48
2-3-2-2- آزمايشات ميکروسکوپي………………………………………………………………………………………………………….49
2-3-2-2-1- آگلوتيناسيون……………………………………………………………………………………………………………………..50
2-3-2-2-2- بررسي تعداد اسپرم…………………………………………………………………………………………………………..50
2-3-2-2-2-1- روش استفاده از MAKLER CHAMBER براي شمارش ………………………………………..50
2-3-2-2-3- ارزيابي تحرک……………………………………………………………………………………………………………………51
2-3-2-2-3-1- روش کار……………………………………………………………………………………………………………………….52
2-3-2-2-4- ارزيابي قابليت حيات…………………………………………………………………………………………………………53
2-3-2-2-4-1- روش کار رنگ آميزي ائوزين-نيگروزين………………………………………………………………………53
2-3-2-2-5- ارزيابي مورفولوژي………………………………………………………………………………………………………………54
2-3-2-2-5-1- رنگ آميزي پاپانيکولا……………………………………………………………………………………………………54
2-3-2-2-5-2- روش فيکس کردن………………………………………………………………………………………………………..54
2-3-2-2-5-3-روش رنگ آميزي پاپانيکولا……………………………………………………………………………………………55
2-3-3- Direct swim-up………………………………………………………………………………………………………………………57
2-3-3-1- روش کار………………………………………………………………………………………………………………………………….57
2-3-4- تست بررسي ميزان پراکندگي کروماتين اسپرم (SCD)……………………………………………………………58
2-3-4-1- روش کار…………………………………………………………………………………………………………………………………58
2-3-5- روش رنگ آميزي تانل…………………………………………………………………………………………………………………60
2-3-6- آناليز آماري………………………………………………………………………………………………………………………………….62
فصل سوم- نتايج………………………………………………………………………………………………………………………………………..63
3-1 نتايج اثر آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي تحرک اسپرم………………………………64
3-2- نتايج اثر آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي قابليت حيات اسپرم………………….67
3-3- نتايج اثر آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي مورفولوژي اسپرم……………………..68
3-4- نتايج اثر آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي قطعه قطعه شدن DNA اسپرم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….70
3-5- نتايج اثر زمان هاي مختلف انکوباسيون(3،2،1،0ساعت) بعد از آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي قطعه قطعه شدن DNA اسپرم………………………………………………………………………………….72
3-6- نتايج اثر زمان هاي مختلف انکوباسيون(3،2،1،0ساعت) بعد از آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي آپوپتوز اسپرم………………………………………………………………………………………………………………75
3-7- رابطه ميزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم با ساير پارامترهاي اسپرم……………………………………78
3-8- رابطه ميزان آپوپتوز اسپرم با ساير پارامترهاي اسپرم…………………………………………………………………..79
3-9- رابطه ميزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم با ميزان آپوپتوز اسپرم…………………………………………..80
3-10- نتايج کلي……………………………………………………………………………………………………………………………………80
فصل چهارم- بحث………………………………………………………………………………………………………………………………….81
4-1- تا ثير روش آماده سازي Dricct Swim up بر روي پارامترهاي اسپرم………………………………………83
4-2- تاثير زمان هاي مختلف انکوباسيون اسپرم در دماي 37 درجه سانتي گراد بر روي قطعه قطعه شدن DNA و آپوپتوز اسپرم…………………………………………………………………………………………………………………..84
4-3- پيشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………………….90
منابع
چکيده انگليسي
فهرست شکل ها
عنوان صحنه
1-1- ساختار اسپرم انساني……………………………………………………………………………………………………………………..9
1-2- ارزيابي آسيب DNA توسط: ……………………………A.TUNEL, B.COMET, C.CMA337
1-3- تست SCD………………………………………………………………………………………………………………………………….38
2-1- انواع مختلف آگلوتيناسيون…………………………………………………………………………………………………………..50
2-2- MAKLER CHAMBERبراي شمارش اسپرم استفاده مي شود………………………………………………51
2 -3- شکل لامل MAKLER CHAMBER …………………………………………………………………………………….52
2-4- چگونگي قرارگيري لوله فالکون بازاويه 45 درجه در انکوباتور…………………………………………………….57
3-1- رنگ آميزي ائوزين-نيگروزين براي سنجش ميزان زنده يا مرده بودن اسپرم…………………………….67
3-2- رنگ آميزي پاپانيکولا ………………………………………………………………………………………………………………….69
3-3- تست SCD براي بررسي ميزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم ميباشد……………………………………74
3-4- رنگ آميزي TUNEL………………………………………………………………………………………………………………….76
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
1-1 : خصوصيات ميکرسکوپي نمونه انزال طبيعي مطابق با استاندارد هاي سازمان بهداشت جهاني (2010/WHO)…………………………………………………………………………………………………………………………………….17
2-1- ساخت Ham’sf10……………………………………………………………………………………………………………………..45
2-2- محلول هاي لازم براي رنگ آميزي پاپانيکولا………………………………………………………………………………55
3-1-مقايسه پارامترهاي اسپرمي قبل و بعد از آماده سازي اسپرم ……………………………………………………..71
3-2-مقايسه ميانگين اثر زمان هاي مختلف انکوباسيون(3،2،1،0ساعت) بعد از آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي قطعه قطعه شدن DNA آپوپتوز اسپرم……………………………………..77
3-3-مقايسه مقدار P اثر زمان هاي مختلف انکوباسيون(3،2،1،0ساعت) بعد از آماده سازي اسپرم به روش Direct Swim-up برروي قطعه قطعه شدن DNA و آپوپتوز اسپرم…………………………………..77
3-4- رابطه ميزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم با ساير پارامترهاي اسپرم……………………………………78
3-5- رابطه ميزان آپوپتوز اسپرم با ساير پارامترهاي اسپرم………………………………………………………………….79
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
3-1- مقايسه ميانگين حرکت پيشرونده، حرکت سريع و حرکت کند قبل و بعد از آماده سازي اسپرم به روش Swim-up……………………………………………………………………………………………………………………………….66
3-2- مقايسه ميانگين قابليت حيات و مورفولوژي اسپرم قبل و بعد از آماده سازي به روش Swim-up…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..68
3-3- مقايسه ميانگين حرکت پيشرونده و قطعه قطعه شدن DNA اسپرم قبل و بعد از آماده سازي به روش Swim-up………………………………………………………………………………………………………………………………..70
3-4- مقايسه ميانگين قطعه قطعه شدن DNA اسپرم در زمان هاي مختلف انکوباسيون بعد از آماده سازي به روش Swim-up…………………………………………………………………………………………………………………..73
3-5- مقايسه ميانگين آپوپتوز اسپرم در زمان هاي مختلف انکوباسيون بعد از آماده سازي به روش Swim-up……………………………………………………………………………………………………………………………………………76
فصل اول
مقدمه
1-1- روش هاي كمك باروري
امروزه استفاده از روش هاي كمك باروري (1ART) بهترين گزينه براي رفع مشكلات زوج هاي نابارور است. ميزان موفقيت اين روش ها به عوامل متعددي از جمله سلامت كامل تخمك و اسپرم بستگي دارد. در اين ميان سلامت ژنوم پدري اهميت زيادي در ميزان پتانسيل باروري زوج ها دارد. بنابراين آسيب DNA اسپرم يك اختلال ژنومي است كه به ميزان متفاوت در مردان نابارور وجود دارد. از زماني كه اولين گزارش در مورد آسيب DNA اسپرم منتشر شد مطالعات وسيعي در اين زمينه انجام گرفته و مشخص شده كه در افراد داراي ميزان بالاي آسيب DNA، پارامترهاي اسپرمي پايين مي آيد و قدرت باروري نيزكاهش مي يابد.
از سالها پيش، استفاده از جراحي براي رفع نقايص ساختمان دستگاه توليد مثل، استفاده از داروهاي باروري براي تحريك تخمكگذاري و روش IUI2 (انتقال اسپرم متحرك و شسته شده به رحم) از جمله روشهاي رايج درماني بوده و هستند. ليكن اين اقدامات تنها براي گروهي از زوجهاي نابارور مؤثر است. اين در حالي است كه روشهاي جديدي از جمله IVF 3 و ICSI 4 امروزه به عنوان گزينههايي مناسب در درمان ساير زوجين نابارور مطرح است.
ميزان موفقيتART به سلامت و بلوغ گامت هاي زوجين وابسته است . طي لقاح طبيعي و روش لقاح آزمايشگاهيIVF احتمال نفوذ اسپرماتوزواي غيربالغ و ناسالم به داخل تخمك توسط سد زوناپلوسيدا به حداقل مي رسد در صورتي كه در روش ميكرواينجكشن يا تزريق مستقيم اسپرم به داخل سيتوپلاسم تخمك ICSI اين سد وجود نداشته و ايمن بودن روش ICSI هميشه مورد نگراني بوده است . در ضمن تحقيقات نشان داده است كه انتخاب اسپرم با پارامترهاي معمولي (غلظت، مورفولوژي، تحرك ) نمي تواند گوياي سلامت DNA اسپرم باشد(EI, MI, L?pez-Fern?ndez, Fern?ndez, & Gos?lvez, 2007). به تازگي لوئيس و سيمون (2010) اظهار داشتند که هيچ همبستگي بين پارامتر هاي معمولي اسپرم و آسيب DNA وجود ندارد(S. E. M. Lewis & Simon, 2010).
يکي از روش هاي کمک باروري روش تلقيح داخل رحمي (IUI) مي باشد. که در اين روش مايع انزالي از شوهر گرفته مي شود و پس از عمل شستشو و جداسازي ، اسپرم هاي مرده و بدون تحرک از اسپرم هاي زنده و داراي تحرک جدا مي شوند، سپس اسپرم هاي زنده و متحرک به وسيله کاتتر توسط متخصص، وارد حفره رحم مي گردد.
در آزمايشگاه هاي ART، بعد از عمل شستشو و جداسازي معمولاَ به بررسي پارامترهاي اسپرم که شامل تعداد، ميزان تحرک و وضيعت مورفولوژيکي اسپرم و درصد زنده بودن مي باشد، مي پردازند اما به بررسي پارامترهاي درون سلولي که شامل آپوپتوز و قطعه قطعه شدن DNA اسپرم است پرداخته نمي شود. همچنين در آزمايشگاه هاي ART معمولاَ انجام روش IUI از 5/0 تا حداکثر 3 ساعت بعد از عمل جداسازي و شستشو اسپرم انجام مي دهند و در بعضي از مراکز درمان ناباروري بدون توجه به زمان، عمل تلقيح را انجام مي دهند. با توجه به نقش اسپرم در پروسه لقاح در روش IUI، لازم است که علاوه بر توجه به ساختار سلولي اسپرم به بهترين زمان ممکن جهت انجام تزريق اسپرم آماده شده به داخل حفره رحمي توجه شود. لذا با مطالعه ساختار سلولي اسپرم و نيز تعيين زمان دقيق عمل تزريق اسپرم به داخل حفره رحمي مي توان ميزان لقاح و در نتيجه ميزان حاملگي را افزايش داد.
يکي از عواملي که مي تواند بر ميزان موفقيت درمان زوج هاي نابارور و همچنين کيفيت گامت ها مهم باشد، کيفيت اسپرم است. در روش IUI بعد از جداسازي اسپرم از مايع مني و آماده سازي اسپرم براي انتقال، مي تواند به خاطر انکوباسيون طولاني مدت، قطعه قطعه شدن DNA اسپرم افزايش پيدا کند(Muratori, et al., 2003).
مطالعات بيانگر اين مطلب است كه در تخمك هاي لقاح يافته با اسپرم هاي داراي آسيب بالاي DNA، ميزان لانه گزيني و بارداري به طور معني داري كاهش مي يابد . اگرچه ژنوم آسيب ديده پدري، طي رشد جنيني مي تواند دستخوش پردازش قرار گيرد، ولي در صورت وجود آسيب هاي زياد، احتمال كاهش رشد جنين وجود داشته و اگر ميزان نقص ها كمتر باشد، مي تواند نقايص بعد از تولد را به همراه داشته باشد. به همين دليل، در دسته اي از بيماران، نوزادان متولد شده توسط روش ICSI داراي نقص ژنتيكي بيشتري نسبت به نوزادان طبيعي هستند .لازم به ذكر است كه تحقيقات متعدد در اين زمينه، نتايج ضد و نقيصي را گزارش كرده اند(Morris, Ilott, Dixon, & Brison, 2002).
تجربيات به دست آمده از روش هاي كمك باروري نشان مي دهد، چنانچه اسپرم با ميزان بالايي از آسيب DNA، در روند IVF و ICSI وارد تخمك شود سيستم ترميمي تخمك ممكن است توانايي ترميم اين آسيب ها را نداشته و در بسياري از موارد با وجود موفقيت در لقاح، سلول هاي جنسي توانايي تشكيل جنين يا ادامه تكامل را تا مرحله بعد از 4 تا 8 سلولي كه مصادف با فعال شدن ژنوم است، ندارند . براساس تحقيقات مشخص شده كه توانايي ترميم تخمك وابسته به سن مادر بوده و تخمك هاي افراد جوان، از قدرت ترميم DNA بالايي برخوردارند . به علاوه تحقيقات متعدد در زمينه آسيب DNA بيانگر اين هستند كه ارتباط معني داري بين آسيب DNA و ميزان لقاح وجود ندارد ولي بين آسيب DNA اسپرم و تشكيل جنين، بلاستوسيت، رشد جنين و بارداري ارتباط معكوس و معني داري وجود دارد(Morris, et al., 2002).
پس از آماده سازي اسپرم به طور معمول در 37 درجه سانتي گراد انکوبه مي شود تا در ART از آن استفاده شود (Van der Westerlaken, Naaktgeboren, Verburg, Dieben, & Helmerhorst, 2006) ، ولي هنوز زمان بهينه براي انکوباسيون اسپرم در دماي 37 درجه سانتي گراد قبل از استفاده در ART وجود ندارد. بعضي از محققين سعي براي پيدا کردن اثر گذشت زمان بر پارامترهاي اسپرم بعد از انکوبه کردن در دماي 37 درجه سانتي گراد را دارند. اثر انکوباسيون اسپرم در دماي 37 درجه سانتي گراد نشان داد که بعد از گذشت 24 ساعت مي تواند بر روي تحرک و قابليت حيات اسپرم تاثير گذار باشد(Calamera, Fernandez, Buffone, Acosta, & Doncel, 2001).
بعد از آماده سازي اسپرم براي استفاده در تکنيک هاي ART انکوباسيون کوتاه مدت در دماي 37 درجه سانتي گراد مي تواند باعث ظرفيت يابي اسپرم شود اما انکوباسيون طولاني مدت مي تواند بر روي DNA اسپرم تاثير داشته باشد(Mar??n-Briggiler, Tez?n, Miranda, & Vazquez-Levin, 2002).
1-2- ناباروري5
ناباروري به معناي عدم توانايي براي بچه دار شدن، بعد از يکسال مقاربت بدون جلوگيري مي باشد. حدود 15-10 درصد در سنين باروري خود، با اين مشکل مواجه مي باشند. عدم برخورد صحيح با مسئله ناباروري مي تواند منجر به بروز مشکلات روحي، رواني و اجتماعي گردد. طيف وسيعي از عوامل زنانه و مردانه در ناباروري نقش دارند. حدود50 درصد موارد ناباروري مربوط به فاکتورهاي مردانه است و تقريباً 15-10 درصد موارد ناباروري علت نا مشخص دارد. علل ناباروري مردان شامل طيف وسيعي از عوامل وراثتي، هورموني، محيطي، فيزيولوژيک، مواد سمي و داروئي مي باشد که سبب بروز علائمي چون عدم توليد اسپرم، تعداد بسيار کم يا کيفيت بد اسپرم هاي توليد شده مي گردد(Agarwal & Said, 2003).
1-3- توليد اسپرم
توليد مثل جنسي شامل الحاق گامت نر و ماده است. منشاء مشترک اسپرم و تخمک، سلول هاي جنسي اوليه6 است. در انسان وساير پستانداران، سلول هاي جنسي اوليه در حدود هفته پنجم جنيني از کيسه زرده مشتق مي شوند و با مهاجرت خود از طريق آلانتوئيس به آندودرم روده خلفي رفته و به دنبال آن وارد مزانتر پشتي شده و در نوار هاي تناسلي موجود در سمت پشتي جنين جاي مي گيرند. طناب هاي جنسي در دوران جنيني شکل مي گيرند، در جنس نر هنگام توليد اين طناب ها توپر بوده و داراي دو نوع سلول جنسي و غير جنسي مي باشند. سلول هاي جنسي داراي هسته اي بزرگ و روشن به همراه يک يا چند هستک است که بزرگتر از سلول هاي غير جنسي مي باشند. اين سلول ها که اسپرماتوگوني7 نوع A خوانده مي شوند از تقسيمات ميتوزي سلول هاي جنسي اوليه بوجود مي آيند و بر روي غشاء پايه طناب هاي جنسي8 قرار دارند. سلول هاي غير جنسي کوچک تر مي باشند و در اوايل دوران جنيني تکثير يافته و سلول هاي سرتولي9 (پشتيبان) را مي سازند. با آغاز سن بلوغ، در پاسخ سيگنال هاي هيپو تالاموسي، سرعت تکثير و تمايز اين سلول ها بالا مي رود و پس از مراحلي، به اسپرم بالغ تبديل مي شوند. مراحلي که موجب تکثير سلول هاي اسپرماتوگوني، ميوز و تغييرات مورفولوژيک آنها و در نهايت تبديل اسپرماتوگوني به اسپرماتوزوئيد مي شود را اسپرماتوژنز10 گويند (Guyton & Hall, 2006).
1-4- مايع انزالي11
مايع انزالي انسان حاوي پلاسماي سمينال، اسپرماتوزوئيد ها و ترکيبات ديگر مي باشد. حجم آن در افراد متغيير است. پلاسماي سمينال از ترشحات غدد ليتر12، وزيکول سمينال، کوپر، پروستات، اپيديديم و آمپولا تشکيل شده است. در حين انزال اسپرم از انتهاي اپيديديم و مجاري دفران با ترشحات غدد ضمائم جنسي مخلوط مي شود.
ابتدا ترشحات غدد ليتر وکوپر، سپس ترشحات آمپول و اپيديديم تخليه شده و سرانجام بخش اعظم مايع انزالي در انسان (حدود70 درصد) از ترشحات وزيکول سمينال حاوي مواد فعال کننده اسپرماتوزوئيد ها مانند فروکتوز، سيترات، اينوزيتول، پروستاگلاندين ها و چندين پروتئين و تعدادي عناصر معدني و مواد آلي مي باشد. پلاسماي سمينال بخش اعظم سيمن انسان را تشکيل مي دهد. ترکيبات پلاسماي سمينال ممکن است در انقباض بافت هاي مجراي دستگاه توليد مثل زن و در نتيجه تسهيل انتقال اسپرم موثر باشد. مايع سيمن داراي 5/7PH= است که علت آن ترشحات قليائي پروستات است که علاوه بر خنثي کردن اسيديته مختصر مايعات سيمن، خاصيت قليائي مختصري به آن داده و باعث ظاهر شيري رنگ آن مي شود. مايع پروستات همچنين داراي آنزيم منعقد کننده است که با اثر بر فيبرينوژن موجود در مايع سمينال وزيکول باعث شکل گيري لخته فيبريني ضعيفي مي شود که سيمن را در قسمت هاي عمقي واژن در مجاورت گردن رحم نگه مي دارد و ظرف 30-15 دقيقه تحت تأثير فيبرينوليزين حل مي شود. هرچند نقش دقيقي براي پلاسماي سمينال شناخته نشده است ولي بعنوان محيطي براي انتقال اسپرم در دستگاه تناسلي مرد عمل مي کند و همچنين شرايط قليائي و غذائي براي زنده ماندن اسپرم در محيط اسيدي واژن فراهم مي نمايد(Guyton & Hall, 2006).
نمونه سيمن طبيعي ظرف 60-30 دقيقه در در جه حرارت اتاق به حالت محلول در مي آيد. در بعضي نمونه ها محلول شدن کامل در عرض 60 دقيقه اتفاق نمي افتد. وجود تکه هاي موکوس يک عامل مهم در اين امر است. لوله سيمن نرمال حاوي تکه هايي شبيه ژله مي باشند (اجسام ژلاتينور) که محلول، مايع نمي شود. علت اين امر به طور کامل مشخص نيست. گاهي مي توان به نمونه اي که مايع نمي شود موادي اضافه کرد مانند بروميلن يا پلاسمين که در اين صورت براي آزمايش آماده مي باشد.

1-4-1- آناليز مايع انزالي
به علت عدم وجود يک تست آزمايشگاهي براي پيشگويي قطعي پتانسيل باروري در مردان، آناليز مايع انزالي (SA13) اولين تست مورد استفاده براي پيش بيني قدرت باروري مردان مي باشد. قبل از گرفتن نمونه انزال، به بيمار آموزش داده مي شود تا از عمل انزال به مدت 3-2 روز پرهيز نمايد. حجم مايع انزالي، غلظت اسپرم و تعداد اسپرم، به طور مداوم طي 10 روز پرهيز جنسي افزايش مي يابد. انزال مکرر ممکن است همراه با کاهش حجم مايع انزالي و کاهش تعداد کلي اسپرم هاي متحرک باشد. در حاليکه انزال با دفعات کمتر، با کاهش اسپرم هاي داراي مورفولوژي طبيعي همراه بوده است(Nallella, Sharma, Aziz, & Agarwal, 2006). سازمان بهداشت جهاني (14WHO) استفاده از پروتکل استانداردي را جهت ارزيابي مايع سمينال پيشنهاد کرده و طبق اين پروتکل، هر نمونه از نظر پارامترهاي ميکروسکوپي و ماکروسکوپي مورد ارزيابي قرار مي گيرد. براي انجام آناليز، نمونه انزال افراد معمولاً به روش خود انزالي15 جمع آوري مي شود. اين روش نمونه گيري نسبت به نمونه گيري سمين از طريق مقاربت فوايد زيادي دارد از جمله مي توان به اجتناب از تأثير حرارت، تسريع در انجام و عدم آلودگي با ترشحات دستگاه توليد مثل زن اشاره کرد. حدود 15 درصد بيماراني که از لحاظ پروتکل استاندارد WHO نرمال و داراي اسپر موگرام16 طبيعي هستند، يعني مايع سيمن آن ها از لحاظ ماکروسکوپي (سياليت، ظاهر، حجم، ويسکوزيته و PH) و ميکروسکوپي (تعداد اسپرم، تحرک، آگلوتيناسيون، مورفولوژي، ميزان زنده بودن و حضور يا عدم حضور سلول هاي غير اسپرمي) نرمال است، داراي مشکل ناباروري مي باشند و بالعکس در مردان با آناليز سيمن غير طبيعي، موارد باروري هم مشاهده شده است. بنابراين آناليز مايع سيمن براي شناسائي دقيق نقايص اسپرمي موجود در بيماران با فاکتورهاي نا باروري مردانه کافي نيست و انجام تست هاي تکميلي ضروري مي باشد(Nallella, et al., 2006).
1-1- ساختار اسپرم انساني
1-5- پارامترهاي اسپرم
1-5-1- مورفولوژي17
يکي از پارامترهاي مهم آناليز اسپرم مورفولوژي است (Ichimura, et al., 1995). در واقع استاندارد کردن مورفولوژي اسپرم روش بسيار مشکلي است، زيرا طيف مورفولوژي بسيار وسيع است. طبقه بندي هاي زيادي در زمينه مورفولوژي اسپرم انجام شده که کار دشواري است. زيرا هر کدام طيفي از طبقه بندي استاندارد را مشخص مي کند، در زمينه مورفولوژي اسپرم دو سوال مهم مطرح مي باشد :مورفولوژي نرمال کدام است؟ مورفولوژي غير طبيعي چه تاثيري در قدرت باروري اسپرم دارد؟
تقسيم بندي قديمي شکل طبيعي اسپرم را بيضي شکل معرفي مي کند که داراي سر به ابعاد 5×5/2 ميکرون است و حدود 70 درصد قدامي سر توسط آکروزوم يکنواخت پوشانده شده، در ضمن داراي گردن سالم و بدون نقائص آناتوميکي با دم دراز و کشيده مي باشد. ولي تقسيم بندي Strict بر مبناي تعداد اسپرم موجود در موکوس کانال اندروسرويکس بعد از نزديکي استوار است(Isachenko, Isachenko, Katkov, Dessole, & Nawroth, 2003). برخي محققين دسته اي از اسپرم هاي يکنواخت را در کانال اندروسرويکس يافتند که از نظر بيولوژي براي باروري انتخاب شده بودند. محدوده هاي مورفولوژي طبيعي با مقايسه ي اين اسپرم ها با لقاح خارج رحمي مشخص شد. مورفولوژي فقط به عنوان يک اصل فرعي براي باروري تلقي مي شود و يک عامل تعيين کننده ي باروري در مقابل ناباروري است.
تمامي نمونه هاي سيمن داراي در صد خاصي از اسپرم هاي غير طبيعي هستند. ناهنجاري هاي مورفولوژيک ممکن است شامل ناهنجاري هاي سر، قطعه مياني و يا دم اسپرم باشند. ناهنجاري هاي سر اسپرم همراه با نازايي هستند. پيشنهاد کرده اند که مورفولوژي اسپرم ممکن است پيشگويي کننده لقاح موفقيت آميز خارج رحمي باشد (McLaughlin, Ford, & Hull, 1992). مورفولوژي اسپرم با قدرت باروري ارتباط دارد. ارزيابي مورفولوژي اسپرم يک شاخص حساس کيفيت اسپرماتوژنز و باروري است. وجود نقايص مورفولوژيکي مي تواند با فعاليت نرمال اسپرم مغايرت داشته باشد. اين نقايص مي تواند در جلوگيري از عبور اسپرم از موکوس سرويکس، باند شدن اسپرم با زوناپلوسيدا و واکنش آکروزومي نقش داشته باشد. گاهي افراد با تعداد طبيعي اسپرماتوزوئيد نابارور مي باشند. در چنين حالتي گاهي ديده مي شود که تا 100 درصد اسپرم ها از نظر مورفولوژي غير طبيعي هستند. مثلا: دو سر، سر غير طبيعي و يا دم غير طبيعي دارند. در موارد ديگر اسپرم از نظر ساختماني کاملا طبيعي به نظر مي رسد اما به دلايلي، کاملا بي حرکت يا نسبتا بي حرکت است. هر گاه قسمت اعظم اسپرماتوزئيد ها از نظر شکل غير طبيعي باشند و يا فاقد حرکت باشند با وجودي که اسپرماتوزوئيدها شخص طبيعي به نظر مي رسند ولي احتمال ناباروري وجود دارد. بر اساس مطالعات اپيدميولوژي کمترين حد مورفولوژي طبيعي اسپرم براي حاملگي طبيعي 30 درصد در نظر گرفته مي شود. اسپرماتوزوئيد پستانداران مختلف از نظر شکل ظاهري با هم متفاوت مي باشند. در همه پستانداران، اسپرم از سه قسمت اصلي سر18، بخش مياني19 و دم20 تشکيل شده است. هر سه قسمت توسط غشاي پلاسمايي پوشانده شده اند. غشا پلاسمايي ساختمان پوسته اي است که در انتقال مواد غذايي به داخل سلول نقش فعال دارند. قسمتي از غشاي پلاسمايي که سطح قدامي سر اسپرم را مي پوشاند در ارتباط با واکنش آکروزومي عمل مي نمايد. اين عمل بعد از ظرفيت يابي و قبل از نفوذ به ناحيه شفاف اطراف تخمک صورت مي گيرد(Hashemi, Karami?Tehrani, Ghavami, Maddika, & Los, 2005). بخش عمده سر، حاوي هسته با کروموزم هاي هاپلوئيد است. هر کروموزوم حاوي DNA است که با پروتئين هاي پروتامين پيچيده شده است. پروتامين نقش عمده اي در تراکم DNA اسپرم دارد. اين متراکم شدن باعث کاهش حجم اسپرماتوزوئيد جهت تسهيل انتقال در دستگاه تناسلي ماده و به حداقل رسيدن آسيب به DNA اسپرم مي شود. دو سوم جلوي سر اسپرم داراي ساختمان کلاهک مانندي به نام آکروزوم است که از دستگاه گلژي مشتق مي شود. آکروزوم داراي آنزيم هاي هيدروليتيکي از جمله هيالورونيداز، اسيد فسفاتاز و نورآمينيداز مي باشد که براي انجام واکنش آکروزومي و جهت نفوذ اسپرم به پوشش خارجي محاط کننده دور تخمک ضروري است. بخش مياني اسپرم حاوي ميتوکندري است که ATP 21 لازم براي حرکت دم و در نتيجه حرکت اسپرم و حفظ تعادل اسمزي را توليد مي کند. در بخش دم که تاژک ناميده مي شود، نيروي حرکتي لازم براي رسيدن اسپرم به تخمک و نفوذ به داخل زوناپلوسيدا22 را فراهم مي کند. اين تحرک ناشي از حرکات موجي شکل تاژک است که از انرژي بيوشيميايي ATP حاصل مي گردد و با تبديل انرژي جنبشي باعث روي هم لغزيدن ميکروتوبول هاي موجود در تاژک و تحرک اسپرم شود(Hashemi, et al., 2005).
1-5-2- تحرک23 اسپرم
يک پارامتر مهم در آناليز مايع سيمن، تحرک اسپرم است که به صورت درصد اسپرم هاي داراي تحرک پيشرونده در مايع انزال تعريف مي شود. تحرک پيشرونده، در واقع با محاسبه حرکت سريع (a) به اضافه حرکت کند (b) به دست مي آيد. تعداد کل اسپرم هاي متحرک، با محاسبه تحرک پيشرونده به اضافه حرکت غير پيشرونده ( درجا) محاسبه مي شود. WHO و اکثر آزمايشگا ه ها از تحرک 50 درصد بعنوان حد پايين طبيعي استفاده مي کنند. با وجود اين، انجمن تکنولوژي باروري، تحرک به ميزان 40 درصد را به عنوان معياري براي تعريف ناباروري ناشي از فاکتور مردانه قبول دارد. به اين ترتيب حد پايين طبيعي، تغييرات بارزي را نشان مي دهد و بستگي به تجربه آزمايشگاه منطقه دارد. بطور کلي مردان با تعداد اسپرم متحرک بيشتر از 10 ميليون در هر ميلي ليتر، نسبت به آن هايي که 2 تا 10 ميليون اسپرم در هر ميلي ليتر دارند، ميزان باروري بالاتري دارند. تحرک اسپرم ناشي از حرکات موجي شکل تاژک است که از تبديل انرژي بيوشيميايي ATP به انرژي جنبشي ناشي مي گردد و به سبب روي هم لغزيدن ميکروتوبول هاي موجود در تاژک مي شود. در اسپرماتوزوئيدهاي انسان ناهنجاري هاي عناصر مختلف تاژک، باعث اختلال در تحرک مي شود و بر اساس نقص در ساختمان آکسونم و يا پيش آکسونم24 تقسيم بندي مي شود. حرکت نفوذي اسپرم براي عبور از موکوس گردن رحم و نفوذ به لايه شفاف تخمک ضروري به نظر مي رسد.
اسپرم هاي حاصل از انزال داراي سرعت هاي مختلف بوده و تحت تاثير فاکتورهاي متعددي مي باشند. مثلا اگر ويسکوزيته مايع سمينال زياد باشد يا درجه حرارت محيط اسپرم کاهش يابد، تحرک اسپرم کاهش مي يابد(Leist & Nicotera, 1998). راديکال هاي آزاد اکسيژن (ROS25) مي تواند با آسيب به ساختمان تاژک سبب کاهش تحرک اسپرم شوند يا مثلا واريکوسل باعث افزايش حرارت کيسه بيضه شده و سبب کاهش اسپرماتوژنز و تجمع ترکيبات فرعي متابوليک مي شود که باعث کاهش بيشتر تحرک و افزايش مورفولوژي غير عادي و کاهش عملکرد سلول هاي بينابيني مي گردد(Agarwal & Said, 2003). با کمک روش هاي رنگ آميزي مناسب مشخص شده که وجود اسپرم هاي غير متحرک به مفهوم مرگ اين سلول ها نمي باشد. بدنبال مقاربت، اسپرم ها را مي توان بين 5/1-3دقيقه پس از انزال، در موکوس گردنه رحم جستجو کرد. و حدود دو ساعت پس از مقاربت اسپرماتوزوئيدها خود را به لوله رحم مي رسانند.
کاهش تحرک اسپرم با عنوان آستنوزوسپرميا26 خوانده مي شود. اين عارضه توسط عواملي ايجاد مي شود که عبارتنداز : واريکوسل27، عدم انزال طولاني مدت، اختلال هاي بيوشيميايي يا ساختماني اجزاي اسپرم و اپيديديم و آنتي بادي هاي ضد اسپرم(Kroemer, Petit, Zamzami, Vayssiere, & Mignotte, 1995). بسياري از مراکز ميزان تحرک اسپرم را طبقه بندي کرده اند که از بي تحرک تا حرکت سريع روبه جلو متغير است. گرچه امروزه در آزمايشگاه هاي پيشرفته از تکنولوژي 28CASA براي بررسي کلنيکي حرکت اسپرم استفاده مي کنند اما روش مرسوم ، بررسي ميکروسکوپي در آزمايشگاه است.
1-5-3- درجه بندي تحرک اسپرم
سازمان بهداشت جهاني اسپرم ها را از نظر تحرک به 4 دسته تقسيم کرده است که شامل :
الف- حرکت سريع و پيشرونده در مسير مستقيم (نوعa )29 : اگر اسپرمي چهار برابر اندازه سر به جلو حرکت کند ( حدود 25 ميکرو متر در ثانيه) آن را داراي حرکت سريع مي دانيم (اندازه سر اسپرم حدود 5-4 ميکرون طول دارد).
ب- حرکت روبه جلو پيشرونده آهسته (نوعb)30: اگر اسپرم سريع از جلوي چشم ما دور نشود، يعني حدود 15 ميکرو متر در ثانيه حرکت داشته باشد داراي حرکت آهسته است.
ج- داراي تحرک اما بدون الگوي پيشرونده (نوع c)31 : اگر اسپرم، متحرک باشد ولي هيچگونه پيشرفتي به جلو نداشته باشد داراي حرکت درجا است.
د- فاقد تحرک (نوع d) : چنين اسپرمي ثابت است و هيچ حرکتي ندارد(Brotherton, 1990).
1-5-4- قابليت حيات 32 اسپرم
قابليت حيات اسپرم و ميزان هيپواسمولاريتي، توسط ساختمان غشاء اسپرم و عملکرد آن تعيين مي شود. اسپرم زنده با غشاء سالم اجازه عبور برخي رنگ ها مانند ائوزين و تريپان بلو را به داخل سيتوپلاسم نمي دهد. بنابراين در مقابل زمينه تاريک، سفيد به نظر مي رسد. اسپرمي که ساختمان غشاي آن نقص داشته باشد، نمي تواند از نفوذ رنگ به داخل خود جلوگيري کند لذا سيتوپلاسم آن به رنگ صورتي يا آبي ديده مي شود. بنابراين کل ساختمان غشايي به وسيله آزمايش قابليت حيات اسپرم اندازه گيري مي شود(S. Howell & S. Shalet, 2001; S. J. Howell & S. M. Shalet, 2001). اندازه گيري قابليت حيات اسپرم مهم است، زيرا باعث جداسازي نمونه هاي نکرواسپرميک از نمونه هاي اسپرم زنده ولي بدون تحرک مي شود. قابليت حيات اسپرم با ميزان باروري ارتباط دارد(Botchan, et al., 1997). قابليت حيات اسپرم ها معمولا در نمونه هايي که درصد اسپرم هاي بي تحرک در آن ها بيش از 50 درصد است انجام مي شود (Sakkas, Mariethoz, & St John, 1999). بنابراين براي شناسايي اسپرم هاي زنده از مرده، در نمونه هاي آستنو اسپرمي که درصد اسپرم هاي بي تحرک بيش تر است از اين تست استفاده مي شود (Mahadevan & Trounson, 1983).
1-5-5- حجم 33
حجم نرمال مايع انزالي بر اساس معيار WHO بيشتر از 2 ميلي ليتر مي باشد و از فردي به فرد ديگر متغير مي باشد. اگر حجم انزال کمتر از 1 ميلي ليتر باشد فرد هيپواسپرمي34 و اگر حجم انزال بيش از 6 ميلي ليتر باشد، به آن هيپراسپرمي35 مي گويند. غالبا حجم خيلي کم مايع سمينال (کمتر از 1 ميلي ليتر) همراه با شمارش پايين و در حجم زياد (بيش از 6 ميلي ليتر)، تعداد اسپرماتوزوئيدها کمتر از حد نرمال است که ممکن است ناشي از يک دوره طولاني مدت اجتناب از انزال، يا توليد زياد مايع سمينال باشد. غالبا قسمت ابتدايي انزال حاوي تعداد زيادي اسپرماتوزوئيد است و ترشحات وزيکول سمينال که 70 درصد انزال را شامل مي شود، قسمت دوم انزال را تشکيل مي دهد. اگر فرد فاقد مايع انزالي باشد به آن آسپرمي36 گويند. حجم نمونه را مي توان از روي ظروف نمونه گيري توسط کشيدن نمونه به داخل پيپت دهانه گشاد اندازه گيري کرد. چنانچه قرار باشد سيمن در محيط کشت قرار گيرد يا براي لقاح خارج رحمي استفاده شود يا براي مطالعات بيولوژيک بکار رود، بايد با ظروف استريل حمل و نقل شود(Hashemi, Karami-Tehrani, & Ghavami, 2004).
1-5-6- غلظت37
يکي از فاکتور هاي مهم آناليز سيمن، تعيين تعداد اسپرم در هر ميلي ليتر انزال است. غلظت اسپرم ممکن است با استفاده از روش هموسيتومتر يا روش بکارگيري حفره ويژه شمارش اسپرم اندازه گيري شود که روش هموسيتومتر مرسوم تر است. هر چند گستره تعداد اسپرم براي افراد بارور بين 120-60 ميليون در ميلي ليتر است، اما طبق معيار WHO، افراد داراي بيش از 20 ميليون اسپرم در هر ميلي ليتر را جزء افراد بارور به حساب مي آورند. به طور کلي از نظر تعداد اسپرم افراد را به چهار گروه تقسيم مي کنند:
1- نرموزوسپرمي38: مايع انزالي داراي تعداد اسپرم طبق استاندارد WHO است(بيشتر از 20 ميليون در هر ميلي ليتر انزال).
2- اوليگوزوسپرمي39: مايع انزالي داراي تعداد اسپرم کمتر از استاندارد WHO (کمتر از 20 ميليون در هر ميلي ليتر انزال).
3-پلي زوسپرمي40: مايه انزالي داراي اسپرم بالا (بيشتر از 250 ميليون در هر ميلي ليتر انزال).
4- آزوسپرمي41: عدم وجود اسپرم در مايع انزالي که مي تواند به دلايل زير باشد:
الف- وجود نقص در مسير سنتز و ترشح گنادوتروپين
ب- فقدان اسپرماتوژنز در بيضه ها
ج- انسداد مجرا، حالتي که اسپرم فعال توليد مي شود اما در بيضه ها محبوس بوده و راهي به خارج ندارد(WHO 2010).

جدول 1-1 : خصوصيات ميکرسکوپي نمونه انزال طبيعي مطابق با استاندارد هاي سازمان بهداشت جهاني (2010/WHO)
خصوصيات مورد نظر مقادير نرمال
حجم



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید