دانشگاه آزاد اسلامي
واحد دامغان
)M.Sc پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد رشته علوم خاک (
عنوان:
تاثير قارچ مايكوريزا بر تحمل انگور به تنش شوري
استاد راهنما:
دکتر شهرام اشرف
استاد مشاور:
دکتر فرهاد رجالي
نگارنده:
مهدي مزحجي
سال تحصيلي93-1392
تقديم به همسر و فرزندانم
که با تشويق هاي به جاي خود همواره باعث دلگرمي و پيشرفت اين حقير بودند
پيشکش به پدر عزيز و روح مادر گرامي ام
آنان که صادقانه از آسايش خود صرف نظر کرده تا آرامش خانه را تأمين و محيطي مناسب براي من فراهم آورند.
تشکر و قدرداني
خداي را شاکرم که توفيق الهي رفيق شد تا بتوانم در سايه فضل و توجه او که همواره در طول زندگي دستگيرم بوده و نيز همدلي و همراهي بعضي از ياران و اساتيد محترم اين تحقيق را با تمام کاستي هاي آن به اتمام رسانده و موفق به طي مقطع تحصيلي ديگرم شود. پس بر خود فرض مي دانم که از تمام عزيزاني که در اين مسير راهنمائيشان چراغي فرا راهم بوده است صميمانه تقدير و تشکر نمايم هرچند که زبان قاصر است و نمي تواند حق مطلب را آنگونه که سزاوار ايشان است ادا کند.
قدر استاد نکو دانستن حيف استاد به من ياد نداد
از استاد محترم راهنما آقاي دکتر اشرف به خاطر راهنمايي هاي بي دريغش صادقانه سپاسگزارم.
از استاد مشاور آقاي دکتر جلالي که رايزني هاي ايشان چراغ ذهنم را روشن روشن نمود صميمانه سپاسگزارم.
از دست اندرکاران مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان سمنان (شاهرود) به ويژه جناب آقاي مهندس اخياني که در اين راه از هيچ گونه مساعدتي فروگذار نکردند بسيار سپاسگزارم.
در پايان از تمامي عزيزاني که در تهيه اين اثر مرا صادقانه ياري داده اند و خانواده عزيزم صميمانه قدرداني مي نمايم.
مهدي مرحجي
“همتم بدرقه راه کن اي طاير قدس
که دراز است رهِ مقصد و من نو سفرم”
چکيده
جهت بررسي اثر قارچ مايكريزا در بهبود وضعيت تغذيه اي انگور در شرايط شور اين تحقيق بصورت طرح آزمايشي فاكتوريل در قالب بلوك كامل تصادفي انجام شد. فاكتور هاي آزمايشي شوري آب در 4 سطح(5/1، 3، 5/4 و 6 دسي زيمنس بر متر)و تيمار تلقيح قارچ مايكوريزا در سه سطح(بدون تلقيح، گونه 1 و گونه 2)در 4 تكرار با 48 گلدان انجام شد. در محيط كشت از ماسه استفاده شد. از نمك NaCl بعنوان عامل شوري استفاده گرديد. نتايج نشان داد شوري باعث كاهش ماده خشك ريشه و شاخسار انگور گرديد. آستانه كاهش محصول براي رقم سرخ فخري در ريشه 3 و براي شاخسار 1.5 دسي زيمنس بر متر بود.همچنين شوري باعث كاهش غلظت عناصر پتاسيم، كلسيم، منيزيم و همچنين افزايش غلظت سديم و وكلر در ريشه و شاخسار گرديد. تلقيح قارچ مايكوريز در مورد هر دو سويه باعث افزايش شاخصهاي رشدي اندازه گيري شده(ريشه و شاخسار) گرديد. در اين بين سويه Mosseaكارآيي بهتري نسبت Intraradices داشت. تلقيح قارچ همچنين در مورد هردو سويه موجب افزايش جذب فسفر و پتاسيم در شاخسار و ريشه و همچنين ميزان شاخص سيزينه برگ گرديد.
مقدمه:
يكي ازجدي ترين مشكلات كشاورزي در مناطق خشك و نيمه خشك مسئله شوري و تجمع املاح در سطح خاك مي باشد كه موجب كاهش عملكرد و سطح زير كشت مي شود (Al-karaki و Hammad‏ٌ‏‏‏‏ٌُ‏‏‏‏‏‏‏‏ 2001). بر طبق‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏برآورد بخش محيط زيست سازمان ملل متحد تقريبا 20% از اراضي كشاورزي و 50% از زمينهاي زراعي قابل كشت در دنيا تحت تنش شوري مي باشند (Flower و Yeo‏ 1995). در ايران مساحت خاكهايي كه به نوعي تحت تنش شوري قرار دارند بالغ بر 32 ميليون هكتار است كه نزديك به 30% از سطح كل كشور و 55% از اراضي قابل كشت را شامل مي شود (Anonymous 1994). دو ديدگاه در مورد اثر شوري بر روي رشد و متابوليسم گياه وجود دارد. عده اي خسارت شوري بر گياه را ناشي از كاهش پتانسيل آب خاك در اثر تجمع املاح (صدمه اسمزي) و ايجاد خشكي فيزيولوژيك در محيط ريشه دانسته ( Wynxes و Gorbam,1983) و گروهي نيز سميت يونها را عامل خسارت شوري مي دانند (Al-Karaki‏ Hasegawa و همكاران 1986)‏‎‏ٌ
انگور با توجه خصوصيات فيزيولوژيک منحصر به فرد از نظر سازگاري با اقليم ، خاک و…. مختلف يکي از مهمترين محصولات باغي استان و کشور است. رقم عمده مورد کشت در استان و شهرستان شاهرود رقم سرخ فخري با سطح زير کشت حدود4000 هکتار است. مطالعه انجام شده اخير در منطقه زيراستاق شاهرود نشان داد با توجه به کاهش کيفيت آبهاي زير زميني استان خصوصا افزايش بيش از حد غلظت کلر، مسموميت کلر در حال افزايش بوده و در بيش از 50% باغات اين مشکل در شدت هاي متفاوت قابل مشاهده است. نتايج مطالعات اخير نشان داده مهمترين عامل محدود كننده توليد در مناطق انگور كاري شاهرود بالا رفتن ميزان كلر آب آبياري و مسموميت اين عنصر در گياه است. اين عارضه در مراحل ابتدايي باعث كاهش اندازه ميوه و درصد قند مي گردد. ولي در مراحل بعد با بروز نكروز شديد برگ باعث ريزش برگها وخشك شدن درخت مي گردد. همزيستي گياه با قارچ ميكوريزآربوسكولار در خاكهاي شور مي تواند روي عملكرد و شاخص هاي رشد گياه موثر باشد همچنين با افزايش جذب عناصر کمک به گره زدايي و نيز افزايش تنظيم کننده هاي اسمزي, رشد گياه را در شرايط تنش شوري بهبود مي بخشد ( شكوفه انتشاري و فائزه حاجي هاشمي 1389)
قارچهاي ميکوريز آ ربوسکولار با کلينيزاسيون ريشه گياهان ميزبان سبب بهبود جذب مواد معدني به ويژه فسفر شده ( Al-karaki G.N 2000 و Antoun J 1998 ) وپس از فتوسنتز منابع کربني را از گياه دريافت ميکند.اهميت اين قارچ ها در اکثر اکوسيستم ها به واسطه ي فوايدي نظير افزايش رشد مقاومت به عوامل بيماري زاي خاکزاد ,حفظ خاکدانه ها و نيز بهبود چرخه ي ميکروبي و مواد غذايي در خاک است .در زمان فقر مواد غذايي احتمالا” قارچ ميکروز آربوسکولار نقش قابل توجهي ايفا ميکند. قارچهاي ميکوريز آ ربوسکولار با کلينيزاسيون ريشه گياهان ميزبان سبب بهبود جذب مواد معدني به ويژه فسفر شده ( Al-karaki G.N 2000 و Antoun J 1998 ) وپس از فتوسنتز منابع کربني را از گياه دريافت ميکند.اهميت اين قارچ ها در اکثر اکوسيستم ها به واسطه ي فوايدي نظير افزايش رشد مقاومت به عوامل بيماري زاي خاکزاد ,حفظ خاکدانه ها و نيز بهبود چرخه ي ميکروبي و مواد غذايي در خاک است .در زمان فقر مواد غذايي احتمالا” قارچ ميکروز آربوسکولار نقش قابل توجهي ايفا ميکند.
پيشرفت روزافزون جمعيت جهان در طي سالهاي اخير سبب افزايش اهميت توليد انواع محصولات زراعي و باغي جهت تامين نياز غذايي آنها شده است. از آنجا که مساحت اراضي زير کشت کل دنيا محدود مي باشد لذا افزايش توليد در واحد سطح به عنوان بهترين راهکار در اين زمينه مورد بررسي محققين مختلف قرار گرفته است.
کشور ايران با توجه به متوسط بارندگي ساليانه زير 250 ميليمتر، طبق تقسيمات اقليمي جزو مناطق خشک و نيمه خشک به حساب مي آيد و تعيين انواع روشهاي مختلف افزايش ميزان توليد در واحد سطح از اهميت نسبي بالاتري برخوردار است. از سالهاي دور تاکنون روشهاي شيميايي مختلف مانند انواع کودهاي شيميايي پرمصرف و کم مصرف مورد استفاده قرار مي گيرد. سهل الوصول بودن انواع کودهاي شيميايي و تاثير سريع آنها بر عملکرد محصولات زراعي و باغي باعث شده است تا استفاده از اين کودها در جهان و به خصوص در منطقه خاور ميانه به سرعت در حال پيشرفت باشد. لکن بررسي هاي مختلف نشان مي دهد کاربرد انواع کودهاي شيميايي بر روي جمعيت ميکروارگانيسم هاي مفيد و همچنين بر خصوصيات مطلوب خاک اثر سوئي داشته و موجبات تخريب ساختمان و ساير شرايط فيزيکي خاک را فراهم مي سازد.
علاوه بر روشهاي مختلفي که در زمينه تغذيه شيميايي گياهان به کار مي رود، راهکارهاي ديگري نيز توسط محققين ارائه شده است که علاوه بر آنکه نسبت به روشهاي شيميايي کارآيي بيشتري دارد، داراي خطرات زيست محيطي کمتري مي باشد. از جمله اين روشها مي توان به استفاده از انواع ميکروارگانيسمها، و اسيدهاي مختلف آلي در خاک و گياه اشاره نمود. تحقيقات متعدد نشان مي دهد که استفاده از انواع ميکروارگانيسم هاي مفيد در خاک مي تواند باعث افزايش غلظت و فراهمي عناصر تغذيه اي مورد نياز گياهان شود.
استفاده از انواع ميکروارگانيسمهاي مفيد مانند انواع قارچها و باکتريها به صورتهاي مختلف مانند گسترش هيفهاي قارچي و ترشح انواع اسيدهاي آلي، توليد انواع آنزيمهاي تخريب کننده ديواره سلولي قارچهاي بيماريزاي گياهي، ايجاد مقاومت گياهي در شرايط سخت و… سبب ايجاد شرايط بسيار مناسب جهت رشد و توسعه ريشه گياهان و ساير شرايط فيزيکي خاک مي شود.
علاقه روز افزون به کشاورزي پايدار و حفظ کيفيت منابع اراضي باعث شده است تا معيارهاي گوناگوني در سنجش کيفيت خاک مورد استفاده قرار گيرند. تحقيقات متعدد در زمينه انتخاب معيار مناسب از کيفيت خاک جهت پايش تاثير نوع ميکروارگانيسمهاي مورد استفاده درخاک انجام شده است. در اين راستا ويژگي هاي بيولوژيک خاکها و همچنين سنجشهاي آنزيمي به عنوان معيار مناسبي جهت تعيين تنشهاي اکولوژيک مورد استفاده قرار مي گيرند.
بررسي ها نشان داد آنزيم هاي مختلف نيز همانند بسياري از ميکروارگانيسمها تاثير مثبتي در رشد گياهان دارند که به همين دليل محققين آنزيم را به عنوان شاخص مفيد در تعيين کيفيت خاک و شاخص بيولوژيک معرفي نمودند.
يکي از اساسي ترين مشکلات در برقراري همزيستي گياهان با ميکرو ارگانيسم ها تنش شوري است. از جمله دلايل آسيب نمک در گياهان ,عدم تعادل کاتيون ها و آنيون هاي ضروري و تغيير در ظرفيت نگه داري آب و نيز سميت حاصل از غلظت زياد يونها است. کلرورسديم در غلظت کم ميتواند براي رشد باکتري و گياه مفيد باشد در عين حال تراکم ان براي گياه مضر بوده و باعث کاهش تعداد گره هاي ريزو بيومي ميشود (1386(Haji hashemi. F. کاهش رشد ناشي از تنش شوري به دليل کاهش جذب مواد غذايي است که دليل ان رقابت کلر وسديم به يون هاي غذايي از جمله يون پتاسيم ميباشد. مطالعات نشان داده است که علت اصلي کاهش رشد ناشي از تنش شوري, دشواري در جذب مواد غذايي معدني به علت با سديم است ونمک هاي سديم توليد ماده خشک,مقدار منيزيم,کلسيم و پتاسيم برگ را کاهش مي دهند (Francois L.E و Lesch S.M 1994). کاهش فتوسنتز ناشي از تنش شوري به دليل باز دارندگي از فسفر يلاسيون نيست زيراکلرور سديم فسفريلاسيون چرخه اي را تحريک مي کند. تنش شوري باعث انباشتگي مواد حد واسط مسير کيليکولات شده ونيز ميزان تثبيت دي اکسيد کربن و فعاليت آنزيم PEP كربوكسيلاز را کاهش مي دهد.
اثر تنش شوري بر ميزان تنفس ممکن است ناشي از اثرات ناسازگار آن بر اجزاي تنفسي باشد. قارچهاي ميكوريز آربوسكولار داراي رابطه همزيستي با ريشه اكثر گياهان مي باشند و در جذب مواد غذايي به ويژه عناصر كم تحرك در خاك مؤثر مي باشند. اين قارچها علاوه بر افزايش جذب مواد معدني در گياه‏‏‏‏‏ْ‎‏ًٌُ‎,مي توانند سبب تحريك مواد تنظيم كننده رشد, افزايش فتوسنتز, بهبود تنظيم فشار اسمزي در شرايط خشك, افزايش مقاومت به تنشهاي محيطي نيز شوند (خاوازي ك.‏ اسدي رحماني ه. ملك.تي م.ج 1384). رابي و الموني (Rabie G.H و Almadani A.M 2005) بيان داشتند كه قارچهاي ميكوريزاربوسكولار گياهان را در برابر اثرات مضر نمک محافظت مي كند.
ثر تنش شوري به گياه بستگي به تركيب يوني و غلظت يوني گياه دارد. غلظت بيش از حد برخي از يونها در داخل گياه ممكن است به غشاي سلولي صدمه وارد كرده و گاهي سبب عدم تعادل يوني شود (Wyn Jones و Gorham 1983). روشها و يا عواملي كه قادرند مقاومت گياه را در برابر شوري افزايش دهند بايستي بتوانند تحت اين شرايط محصول گياه را هم افزايش دهند(Al-karaki وHammad‏ٌ‏‏‏‏ٌُ‏‏‏‏‏‏‏‏ 2001). تحقيقاتي هرچند اندك كه در اين زمينه صورت گرفته نشان داده است كه همزيستي قارچهاي ميكوريز با ريشه گياهان در شرايط شور تحمل و رشد گياه را افزايش مي دهد(Aliasgharzadeh و همكاران 2002 Aliasgharzadeh و Esfandiari 2004 Al-karaki 2000 Ruiza- Iozano و همكاران 1996). اغلب مطالعاتي كه روي شوري انجام شده با استفاده از املاح كلريدي مخصوصا كلريد سديم بوده است (Aliasgharzadeh 1379).
افزايش غلظت يونهاي نمك (كلر,كلسيم,سديم,سولفات) در محلول خاك اثرات زيادي را به دنبال دارد. 1- كمبود آب: در دسترس بودن آب و يونها در اثر افزايش فشار اسمزي محلول خاك كاهش پيدا مي يابد. اين موضوع باعث كاهش رشد,كمبود مواد معدني و پژمردگي مي شود. 2- سميت يوني: جذب زيادي Na+ و Cl- روي عملكرد غشاي سلولي و متابوليسم سلول از طريق كاهش فعاليت آنزيم ها اثر مي گذارد و در نتيجه باعث بازدارندگي رشد و آسيب جدي به برگها مي شود.
3- از بين رفتن تعادل يوني: رقابت يوني, جذب‏, انتقال و توزيع دروني عناصر غذايي مانند K,Mg , Ca , P و N را كاهش مي دهد و كمبود اين عناصر را ايجاد مي كند. 4- متراكم شدن خاكها: غلظتهاي بالاي Na, pH را زياد مي كند, كلوئيدهاي هوميك را پراكنده مي كند و ذرات رس را متفرق مي كند كه باعث مي شود ساختمان خاك تخريب شود و در نتيجه آبياري و رشد ريشه را دچار مشكل مي كند(H.Marschner 1994 ). مطالعات زيادي ثابت كرده است كه آغشتگي ريشه با قارچهاي AM آربوسكولار) رشد بعضي گياهان تحت تنش شوري را بهبود مي بخشد بخش تحقيقات نشان داده كه افزايش فسفر گياه, مهمترين مكانيسم مقاومت به تنش شوري در گياهان ميكوريزي است.
در اين تحقيق با توجه به اهميت موضوع توسط سنجش هاي مختلف فيزيکي و شيميايي خاک بر آنيم تا تاثير دو باکتري سودوموناس پوتيدا (Pseudomonas Putida) و قارچ (Glomus moseae ) که محققين آنها را به عنوان ميکروارگانيسمهاي موثر معرفي نمودند در خاک هاي ريزوسفري گياه آويشن دنايي در منطقه سمنان مورد ارزيابي قرار دهيم.

2-1- تاريخچه
درخت مو با نام علمي Vitis Vinifera گياهي است بسيار قديمي كه بنابر تحقيقات دانشمندان زمين شناسي آثار برگ و بذر آن در سنگواره هاي دوران سوم زمين شناسي ديده شده است . در باره درخت مو افسانه هاي فراوان بين ملل مختلف وجود دارد. از زمان روميان قديم در حدود 70 سال قبل از ميلاد مسيح از طرز كاشت و هرس مو و از انواع انگور در اين زمان ياد شده است . موطن اصلي درخت مو ناحيه قفقاز و موطن اصلي واريته هاي آمريكايي كه نقش مهمي در تاكستانهاي اروپا بالاخص فرانسه دارند، آمريكاي شمالي مي باشد. بر طبق روايات موجود حضرت نوح ( ع ) نخستين كسي بود كه به پرورش انگور پرداخت . در نگاره هاي موزائيك هاي مصري كه به 3500 سال پيش از ميلاد تعلق داشته و به دوران سلطه فينقي ها و آشوري ها بر مصر مربوط مي باشد مي توان چگونگي كاشت و پرورش تاك را بطور كامل مشاهده كرد و دوران سلطنت حمور ابي پادشاه بابل تاكستان هاي فراواني در منطقه اي پهناور بين رودخانه هاي دجله و فرات وجود داشته كه بطور مصنوعي آبياري مي شده اند و بر طبق نظريه مورخين شخصي بنام سايبولد( Sibold) بذر انگور هاي كاشته شده را از منطقه اي نامعلوم به جنوب آرارات و شرق دجله تقريبا منطقه آذربايجان و كردستان آورد. كاشت درخت مو در شهرستان شاهرود بنابر اطلاعات و آمار موجود حداقل يك صد سال سابقه دارد.
2-2- اهميت اقتصادي و سطح زير کشت
ايران يكي از مبادي پيدايش و پراكنش مو در جهان است كه از تنوع ژنتيكي خاصي برخوردار بوده و ارقام متنوعي از انگور در مناطق مختلف آن از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب به چشم مي خورد كه مقدار آن به 600 نوع تخمين زده مي شود. انگور يكي از مهمترين ميوه هايي است كه از نظر ارزش غذايي و خواص بهداشتي داراي فوايد فراواني مي‌باشد.از مهمترين مواد قندي در حبه انگور مي‌توان ساكاروز ، گلوكز ، دكستروز از اسيدهاي آلي ، اسيد ماليك ، اسيد ستيريك و اسيد تاتاريك را نام برد . در آب انگور علاوه بر آب و قند و اسيدهاي مختلف املاح معدني نظير آهك ، منيزيم ، آهن ، منگنز و سيليس وجود دارد.
سطح زير كشت انگور كشور حدود 280 هزار هكتار مي باشد كه ميزان توليد آن حدود دو ميليون و سيصد هزار تن مي‌باشد. (ميانگين 8900 كيلو گرم در هكتار ).
سطح زير كشت انگور در استان سمنان حدود 3750 هكتار بوده كه 3000 هكتار از آن در شهرستان شاهرود واقع مي‌باشد. ميزان توليد انگور در استان 55000 تن مي باشد( ميانگين 17800كيلو گرم در هكتار) كه بيشترين عملكرد در كشور است .
انگور توليد شده در استان عمدتاً به مصرف تازه خوري مي‌رسد. نظر به قابليت بالاي انبار داري ارقام ديررس بويژه انگور سرخ فخري ( شاهرودي) پس از برداشت محصول در اواخر مهر ماه در سردخانه نگهداري و اواخر اسفند به بازار مصرف داخل و ساير استانهاي همجوارعرضه مي گردد. از اين رو اين محصول از ارزش اقتصادي شايان توجهي در منطقه برخوردار مي باشد.
2-3- ارزش غذايي
انگور يكي از مهمترين ميوه هايي است كه از نظر ارزش غذايي و خواص بهداشتي داراي فوايد فراواني مي‌باشد.از مهمترين مواد قندي در حبه انگور مي‌توان ساكاروز ، گلوكز ، دكستروز از اسيدهاي آلي ، اسيد ماليك ، اسيد ستيريك و اسيد تاتاريك را نام برد . در آب انگور علاوه بر آب و قند و اسيدهاي مختلف املاح معدني نظير آهك ، منيزيم ، آهن ، منگنز و سيليس وجود دارد.ميانگين ميزان مواد غذايي موجود در هر 100 گرم انگور تازه و كشمش به ترتيب در جدول شماره 1 آورد شده است.
جدول شماره 1- ميزان مواد غذايي موجود در هر 100گرم انگور تازه و كشمش
نام عنصر انگور كشمش
**********************************************************
آب 6/81 گرم 5/24 گرم
مواد قندي( گلوسيدي) 7/16 3/71
مواد سفيده اي( پروتئيدي) 8/0 3/2
مواد چربي( ليپيدي) 4/0 5/0
انواع ويتامين ها 80 واحد بين المللي 50 واحد بين المللي
ويتامين B1 05/0 ميلي گرم 015/0 ميلي گرم
ويتامين B2 03/0 ” 08/0 ”
ويتامين B6 4 ” بسيار ناچيز
اسيد ماليك 650 ” ”
سديم 2 ” 30 ميلي گرم
پتاسيم 25 ” 708 ”
كلسيم 17 ” 78 ”
منيزيم 7 ” 6 ”
آهن 6/0 ” 3/3 ”
فسفر 21 ” 129 ”
**********************************************************

2-4- گياهشناسي
اين گياه درختچه اي است كه داراي اندام ريشه ساقه و برگ وگل و ميوه مي باشد . ريشه چه از بذر و ساقچه از قلمه حاصل شده باشد طويل و منشعب بوده و طول آن بطور معمول در زمين هاي نرم و قابل نفوذ آب و هوا حدودا 8/1 تا 6/2 متر ميرسد نمو افقي ريشه بسيار زياد بوده بطوريكه ريشه با حجم بسيار زيادي از خاك د رتماس مي باشد تنه قسمتي از بوته مي باشد كه بين سطح خاك و شاخه ها قرار دارند و اگر براي تربيت فرم و هدايت آن از قيم استفاده نشود شكل تنه نامنظم و خزنده خواهد بود شاخه ها در انتهاي تنه كه ارتفاع آن در فرم هاي شاخه هاي فرعي رشد و نمو مي نمايند . گل انگور مانند گل ساير گياهان از قسمت هاي دمگل كاسبرگ گلبرگ و پرچم تشكيل يافته است گلبرگ ها در ابتدا از يكديگر جدا هستند ولي پس از چند هفته قبل از آنكه قسمت هاي ديگر گل تكميل شوند انتهاي آزاد گلبرگ به يكديگر نزديك شده و با هم جوش مي خورند بطوريكه پس از شكفتن گل انگور در موقع تلقيح گلبرگ ها بصورت سرپوشي از اندام هاي ديگر جدا شده و ساير قسمت گل يعني قسمت هاي توليد مثلي كه هويدا مي سازد پس از تشكيل گلبرگ ميله پرچم و پس از آن كيسه هاي حاوي دانه گرده تشكيل مي گردد و بالاخره پس از پيدايش پرچم ها تخمدان و تخمك و مادگي گل تشكيل مي شود گل هاي انگور بر حسب دارا بودن آلات تناسلي ماده و نر به دو صورت كامل و ناقص مشاهده مي شوند هر حبه انگور از گل بوجود مي آيد و خوشه از لحاظ ساختماني از دو قسمت باسك يا چوب خوشه و حبه انگور تشكيل شده است حبه از سه قسمت پوست هسته و گوشت تشكيل شده است پوست حبه انگور در حدود 7 تا 12 درصد وزن آن را تشكيل و نقش حفاظتي دارد تعداد هسته بستگي به ارقام مختلف انگور متفاوت است و گوشت انگور بطور كلي نزديك به 82 تا 86 درصد وزن كل خوشه را تشكيل مي دهد .
2-5- مهمترين گونهها
گونه هاي وحشي آمريكايي كه از لحاظ كميت و كيفيت داراي اهميت فوق العاده اي بوده و به علت حساس بودن مقدار زيادي از اين گونه ها به افت فيلوكسرا باعث بروز خسارات زيادي در تاكستان هاي اروپا شده و به همين دليل در سال هاي اخير از ورود آن به اروپا جلوگيري شده كه اين گونه ها عبارتند از :
1- ويتيس استيواليس كه اين گونه داراي حبه هاي كوچك و سياه رنگ و طعم آن شبيه به تمشك بوده و داراي مقدار فراواني مواد تانني است اين انگور در برابر خشكي و بيماري هاي قارچي بسيار مقاوم بوده اما در برابر آهك از خود حساسيت نشان مي دهد .
2- ويتيس لابروسكا كه اين گونه به علت طعم ويژه اي كه دارد به انگور روباهي معروف مي باشد خوشه هاي اين انگور داراي حبه هاي نسبتا درشت و سياه رنگ بوده و گوشت آن سفت و محكم است .
3- ويتيس ريپاريا كه اين گونه در نواحي مي سي سي پي پراكنده است اين انگور داراي رشد بسيار خوبي بوده و مخصوص نواحي خنك و مرطوب مي باشد ميوه آن بسيار زودرس است حبه اين انگور كوچك و حاوي شيره قرمز رنگ مي باشد
4- ويتيس روپستريس كه اين گونه در نواحي خشك و گرم و سنگلاخي پراكنده است ريشه هاي آن تا اعماق زمين فرو ميرود و مقاومت آن در برابر خشكي و آهك بسيار زياد است
5- ويتيس سينرا كه اين گونه در نواحي تگزاس پراكنده بوده و جزو انگورهاي ديررس زمستانه به شمار مي آيد برگ هاي آن بزرگ بوده حبه هاي آن ريز و سياه رنگ بوده و محصول آن زياد مي باشد و مقاوم به نماتد هاي خاك مي باشد.
6- ويتيس برلاندري كه اين گونه در نقاط گرم و خشك پراكنده بوده و مقاوم به خشكي و آهك مي باشد
گونه هاي وحشي آسيايي كه تعداد گونه هاي آن بسيار زياد است كه عبارتند از :
1- ويتيس آمورنسيس كه اين گونه در نواحي چين و كره شمالي پراكنده است بوته هاي آن داراي رشد رويشي بسياري است و جزو انگورهاي زود رس به شمار مي آيد و حبه هاي آن كوچك و سياه رنگ مي باشد و در برابر سرما از خود مقاومت نشان مي دهند
2- ويتيس تومبرگي كه اين گونه در نواحي ژاپن تا شمال غربي چين پراكنده بوده و حبه هاي آن كوچك و رشد آن متوسط مي باشد .
3- گونه هاي وحشي اروپايي كه حدود 5000 رقم بوده و از دورگيري ارقام مختلف بدست مي آيد ارقام اين گونه به زمستان هاي نسبتا سرد و تابستان هاي گرم و طولاني و خشك نياز دارند .
2-6- خصوصيات مورفولوژيکي
2-6-1- مشخصات رشد و نمو گياه :
جنين در داخل بذر رسيده داراي طرح اوليه ريشه بوده كه به وسيله يك محور بينابيني بنام هيپوكوتيل به سمت بالا دراز مي گردد در انتهاي اين محور دو برگ جنيني متمايز شده كه همان لپه ها مي باشند اين لپه ها به رنگ مايل به سفيد بطور متقابل قرار دارند 15روز پس از جوانه زدن بذر بدنبال علائم اوليه خارجي فعاليت مجدد جنيني آغاز گرديده ريشه چه تبديل به ريشه اصلي گرديده در بيخ اين ريشه اصلي يك يا دو ريشه فرعي جانبي بوجود مي آيد محور زير لپه در قسمت تحتاني كمي متورم شده و طول آن به چند سانتيمتر مي رسد لپه ها در اين موقع داراي پهنك سبز رنگ و دمبرگ مي باشد از هم ديگر باز مي شود در اين موقع شكل پهنك برگ هايي است كه به يك شاخه سبز بالغ تبديل مي شود بالاخره ساقه چه كاملا تغيير شكل مي يابد و در توده سلول هاي بيضي شكل فعاليت جداره بندي به وقوع مي پيوندد و مريستم سازمان مي يابد در اين مريستم قشر سطحي كه شامل تونيكاي سطحي و كورپوس عمقي با سلول هايي با تقسيم فقط آنتي كلين مي باشد كه از ناحيه پايين قطب يا سوب پولر يا مريستم پهلو كه از سلول هاي خيلي فعال تر تشكيل شده است كاملا قابل تشخيص مي باشد در اين ناحيه پاييني قطب و در يكي از دو فضاي موجود بين دو لپه است كه يك كانون جداره بندي شديد ظاهر شده كه برامدگي موضعي كه نشانه تشكيل اولين برگ مي باشد بوجود مي آيد شكل اين برگ كاملا از برگ لپه ها متفاوت خواهد بود بدنبال مرحله جنيني مرحله دومي بنام مرحله نو رسيدگي شروع مي شودكه اولين برگ حاصله در اين مرحله از لحاظ ابعاد و شكل تقريبا به برگ حاصل از گياه بالغ شباهت دارد كه از لحاظ دو گوشوارك بزرگ كه در دو طرف محل اتصال دمبرگ ظاهر مي شود موقتي بوده و بزودي مي افتد در مدتي كه اولين برگ جوان باز مي شود مريستم انتهايي فعاليت تقسيم سلولي خود را دنبال مي كند و با افزايش تدريجي ابعاد خود يكسري برگ ها مشابه برگ اولي توليد مي نمايد نكاتي كه مرحله نو رسيدگي را مشخص مي كند عبارتند از:
1- برگ هاي ساخته شده در اين مرحله برگ هاي كوچك رويشي هستند كه به برگ هاي گياه بالغ شباهت دارد
2- فيلوتاكسي بطور متناوب مارپيچي است
3- جوانه هاي بغلي برگ ها داراي تشكيلات برگي ويژه اي بوده و بجاي دو فلس پاييني شامل برگ هاي رويشي مي باشد مرحله نو رسيدگي بسيار موقتي بوده و تقريبا با تشكيل 6 تا 10 برگ بوسيله مريستم انتهايي مطابقت دارد بطور كلي طرز كار جوانه انتهايي بعدا تغيير مي كند و گياه را به مرحله رشدي جديدي كه با مرحله مشخص كننده گياه بالغ يكسان مي باشد هدايت مي نمايد كه بدين جهت اين مرحله را بلوغ گياهي مي نامند.
2-7- ويژگيهاي اکولوژيک
بوته



قیمت: تومان


پاسخ دهید