2-2-1- علل پیدایش بورس اوراق بهادار9
2-2-2- سابقه ایجاد بورس در ایران11
2-2-3- جایگاه بورس اوراق بهادار در بازار سرمایه ایران12
2-2-4- معیارهای تشخیص میزان و نحوه فعالیت یک بورس12
2-2-5- مزایای سرمایهگذاری در بورس13
2-2-6- مزایای ورود به بورس برای شرکتها14
2-2-7- مؤلفههای اصلی بورس اوراق بهادار14
2-2-8- روشهای ورود به بورس اوراق بهادار16
2-2-9- روشهای تحلیل اوراق بهادار16
2-2-10- مقررات حاکم بر بازار بورس اوراق بهادار18
2-3- سهام عادی25
2-3-1- مفهوم سهام و سهام عادی25
2-3-1-1- مفاهیم مرتبط با سهام عادی25
2-3-1-1-1- حق مالکیت25
2-3-1-1-2- سررسید سهام عادی26
2-3-1-1-3- حق رأی26
2-3-1-1-4- ارزش دفتری27
2-3-1-1-5- حق تقدم خرید سهام 27
2-3-1-1-6- تعیین ارزش سهام عادی28
2-3-2- نحوه تصمیم گیری خریداران سهام عادی در بورس اوراق بهادار 29
2-3-2-1- انتخاب سهام29
2-3-2-1-1- انواع تجزیه و تحلیل بنیادی30
2-3-2-2- تعیین ارزش سهام عادی35
2-3-2-2-1- براساس سود35
2-3-2-2-2- براساس سود سهام پرداختی36
2-4- عوامل تأثیرگذار بر انتخاب سهام توسط سرمایهگذاران38
2-4-1- مفهوم سرمایهگذاری38
2-4-2- راهبردهای سرمایهگذاری38
2-4-3- مدلهای تصمیمگیری سرمایهگذاران39
2-4-3-1- مدل تصمیمگیری اقتصادی عقلائی39
2-4-3-2- مدل اقتصادی رفتاری39
2-4-3-3- مدل نوین مالی39
2-4-3-4- مدل / تئوری چشم انداز 40
2-4-4- نظریات تأثیرگذار بر رفتار سرمایهگذاران42
2-4-4-1- عوامل استراتژیک مکمل در بازار مالی42
2-4-4-2- نظریات جمعیتی و مدلهای آموزشی42
2-4-4-3- نظریه بازیهای هماهنگ42
2-4-5- عوامل مؤثر بر سرمایهگذاری سهام42
2-4-5-1- ویژگیهای سرمایه گذاران49
2-4-5-2- ویژگیهای بازار سرمایه51
2-4-5-6- بررسی صورت‌های مالی اساسی60
2-4-5-7- بررسی نسبت‌های مالی61
2-5- پیشینه تحقیق66
2-5-1- پژوهشهای انجام شده در ایران66
2-5-2- پژوهشهای انجام شده در جهان72
2-6- مدل مفهومی تحقیق75
2-7- جمعبندی76
فصل سوّم: مواد و روش ها
3-1- مقدمه77
3-2- روش تحقیق78
3-3- فرآیند تحقیق78
3-3-1- شناسایی عوامل موثر بر تصمیمگیری سهامداران در خرید سهام عادی 78
3-3-1-1- استخراج شاخص‌های اولیه براساس سابقه پژوهش78
3-3-2- جمع‌آوری داده‌‌های تحقیق80
3-3-3- تحلیل داده‌های تحقیق80
3-4- جامعه آماری81
3-5- نمونه آماری82
3-6- روش گردآوری دادهها82
3-7- روایی پرسشنامه82
3-7-1-تحلیل عاملی83
3-8- پایایی پرسشنامه85
3-9- روشها و تکنیکهای تجزیه و تحلیل دادهها 85
3-9-1- تکنیک تاپسیس86
3-9-2- تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP)88
3-9-2-1- اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی88
3-10- فرضیّات نهایی پژوهش89
3-11- جمعبندی89
فصل چهارم: نتایج
مقدمه90
4-1- بخش اوّل: نمونهگیری و آمار توصیفی91
4-1-1- نمونهگیری سهامداران بورس اوراق بهادار تهران 91
4-1-2- توصیف آماری مربوط به نمونه آماری 91
4-2- بخش دوّم: سنجش پایایی و روایی ابزار تحقیق96
4-2-1- پایایی پرسشنامه پژوهش96
4-2-2- روایی پرسشنامه پژوهش97
4-3- بخش سوّم: تحلیل آماری پرسشنامه اهمّیت شاخصها100
4-3-1- تحلیل پرسشنامه اهمیّت شاخصها100
4-4- بخش چهارم: اولویتبندی ابعاد و شاخصها106
4-5- نتیجهگیری 109
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
– مقدمه110
5-1- تشریح تحلیلهای آماری و نتایج تحقیق110
5-2- پاسخ به سوالات و فرضیات پژوهش113
5-3- پیشنهادات برای تحقیقات آتی114
پیوست 116
منابع و مأخذ122
چکیده انگلیسی 130
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول2-1- حداقل ضوابط وشرایط پذیرش سهام شرکت ها درسازمان بورس اوراق بهادار15
جدول2-2- عوامل تأثیرگذاربرانتخاب سهام سرمایه گذاران حقیقی دربورس اوراق بهادارتهران58
جدول2-3- عوامل تأثیرگذاربرتصمیم سرمایه گذاران دربورس اوراق بهادار59
جدول2-4- فاکتورهای مؤثربرتصمیم گیری سرمایه گذاران واهمیت نسبی هرکدام ازآنها66
جدول2-5- رتبه بندی گروه های تأثیرگذاربرتصمیم خریدوفروش سهام سرمایه گذاران فردی 57
جدول3-1- شاخصهاوابعاد مؤثربرتصمیمگیری سهامداران درخریدسهام عادی79
جدول4-1- داده های مربوط به مشخصات سنی نمونه آماری 92
جدول4-2- داده های مربوط به مشخصات جنسیت نمونه آماری 93
جدول4-3- داده های مربوط به مشخصات سطح تحصیلات نمونه آماری94
جدول4-4- داده های مربوط به مشخصات سابقه کاری95
جدول4-5- آزمون آلفای کرونباخ(قابلیت اعتماد پرسش نامه) برای پرسشنامه عوامل مؤثر
برتصمیم گیری سهامداران96
جدول4-6- آزمون KMO وبارتلت درموردشاخص های پرسشنامه 97
جدول4-7- واریانس هرشاخص درپرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران98
جدول4-8- بارعاملی هرشاخص درپرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران 99
جدول4-9- آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای پرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران 101
جدول4-10- میانگین وانحراف معیار اهمیت عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران101
جدول4-11- یافته های برآمده ازفرضیه 1102
جدول4-12- یافته های برآمده ازفرضیه 2103
جدول4-13- یافته های برآمده ازفرضیه 3103
جدول4-14- یافته های برآمده ازفرضیه 4104
جدول4-15- یافته های حاصل از تحلیل واریانس ابعاد پرسش نامه عوامل مؤثر
برتصمیم گیری سهامداران105
جدول4-16- یافته های حاصل از آزمونLSD ابعادپرسش نامه عوامل مؤثر
برتصمیم گیری سهامداران105
جدول4-17- اولویت بندی اهمیت شاخصهای مؤثربرتصمیم گیری خرید سهامداران 106
جدول4-18- رتبه بندی و وزن عوامل مؤثربرتصمیم گیری سرمایه گذاران108
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل2-1- چرخه صنعت32
شکل2-2- تابع ارزش40
شکل 2-3- مدل تأثیرارتباطات بازاریابی شرکت ها برتصمیم خرید سهام69
شکل2-4- وضعیت ارتباط عوامل مختلف بانرخ بازده موردانتظاروتصمیم گیری70
شکل2-5- مدل مفهومی پژوهش70
شکل2-6- رابطه بین تصویر وعملکرد74
شکل2-7- عوامل مؤثربرتصمیم گیری خرید سهام75
شکل3-1- فرآیند تحقیق81
شکل4-1- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سنی نمونه آماری92
شکل 4-2- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات جنسیت نمونه آماری93
شکل 4-3- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سطح تحصیلات نمونه آماری94
شکل 4-4- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سابقه کاری95
شکل 4-5- سلسله مراتب عوامل مؤثربر تصمیم گیری خریدسهامداران108
شکل 4-6- میانگین هندسی مقایسات زوجی نظرات پاسخ دهندگان 108
شکل 4-7- وزن هریک ازعوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران109
چکیده:
اصولا سرمایهگذاران باید بررسیهای وسیعی در موقع خرید یا فروش سهام عادی انجام دهند. زیرا آنها نقدترین دارایی خود را به سهام تبدیل میکنند و در صورت عدم توجه به مواردی خاص، نتایج مطلوبی از آن سرمایهگذاری دریافت نخواهند کرد. از همین رو این تحقیق بر آن است تا درجه اهمیّت عوامل مذکور از قبیل عوامل مالی درسطح شرکت، عوامل سیاسی، عوامل اقتصادی و عوامل روانی بازار را مشخص کند تا از یک سو به سرمایهگذاران نوپا کمک نماید تا بر اساس شاخصهایی که سرمایهگذاران باتجربه از آن استفاده میکنند، تصمیم بگیرند و از سوی دیگر در مقابل عوامل روانی بازار همچون شایعات بازار که منجر به نوسانات کوتاه مدت میشود، عکسالعمل مناسبی نشان دهند. در این مطالعه دو گروه افراد مورد بررسی قرار گرفتند. در بخش اول پس از نمونهگیری از سهامداران بورس اوراق بهادار تهران که در دوره یک ماهه پژوهش به سالن بورس مراجعه کرده بودند، تعداد 262 پرسشنامه کامل مبنای تحلیل قرار گرفت و پس از تائید روایی و پایایی پرسشنامه 37 سوالی تحقیق، اثرگذاری معنادار کلیه ابعاد بر تصمیمگیری خرید سهامداران به اثبات رسید و از سوی دیگر، نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین اهمیّت این ابعاد اختلاف معناداری وجود دارد. نتایج تکنیک تاپسیس حاکی از این امر بود که به عقیده سهامداران شاخصهایی همانند (اطمینان به دادههای منتشر شده مالی شرکتها)، (اعتقاد به پیروی جریان آتی و بازدهی از عملکرد گذشته)، (پیگیری گزارشهای فصلی و دادههای منتشر شده از سوی شرکتها)، (اخبار منتشرشده از مجامع شرکتها) و (پیگیری اخبار سیاسی و تأثیر آن بر بازار سهام) از بیشترین اهمیت در شکلدهی تصمیمگیری آنان برخوردار است اما شاخصهایی همانند (توصیه دوستان و آشنایان)، (تأثیر تحولات سیاسی خارج بر شاخصهای بورس) و (اطلاع از میانگین نرخ تورم و جریان آن) از کمترین اهمیت در این تصمیمگیری برخوردارند. همانگونه که مشاهده میگردد، سه عامل اول همگی در زمره عوامل مالی در سطح شرکت قرار دارند. برای کسب نتایج دقیقتر، پرسشنامه مقایسات زوجی نیز بین خبرگان بورس توزیع شد. بدین منظور در این تحقیق از نظرات 11 نفر از مدیران عالی و میانی شرکتهای کارگزاری بورس از جمله شرکت کارگزاری مفید، پارسیان، آریابورس، اعتماد سروش، آگاه و آپادانا استفاده نمودیم که بر اساس مقایسات زوجی، عوامل مالی در سطح شرکت، عوامل اقتصادی، سیاسی و عوامل روانی بازار به ترتیب از بیشترین اهمیت برخوردارند. نتایج این تحقیق بیانگر این است که افشای اطلاعات مالی دارای تاثیرگذاری بالایی در تصمیمگیری خرید سهامداران است و این نتیجه با نتایج تحقیقات قبلی در یک راستا قرار دارد و محققین در تحقیقات پیشین اثبات نمودهاند که هر سه بُعد شفافیت یعنی افشای اطلاعات مالی و شفافیت ساختار مالکیت و شفافیت ساختار هیئت مدیره بر رفتار سرمایه‌گذاران در بورس تأثیرگذار است، اگرچه سرمایه‌گذاران بیش از هر چیز به افشای اطلاعات مالی اهمیت می‌دهند.
کلمات کلیدی: عوامل موثر بر تصمیمگیری سهامداران، خرید سهام عادی، بورس اوراق بهادار تهران، تکنیک های تصمیم گیری
فصل اوّل
کلیّات تحقیق
1-1- مقدمه
وجود بازار سرمایه قوی، یکی از ارکان مهم رشد و توسعه اقتصادی است. این بازار با استفاده از مکانیسمهای درونی خود به تعیین قیمت عادلانه سهام و تخصیص بهینه سرمایه میپردازد و پیشرفت و گسترش آن معیاری جهت رتبهبندی کشورها از لحاظ توسعه اقتصادی تلقی میشود(گاملیل و هرستین1، 2010) امروزه با توجه به محدویت منابع اقتصادی در کشورهای جهان، تمام تلاش مدیران و مسئولین بر این است تا با صرف کمترین منابع به حداکثر نتایج مطلوب دست‌یابند. دستاندرکاران و تصمیم گیرندگان عرصه مالی بینالملل، همواره با این خطر مواجه هستند که به هر دلیلی مشغول حل مسالههای کم اهمیت شده و از حل مسالههای کلیدی ملی خود غافل شوند که نتیجه این اشتباه استراتژیک، هم اتلاف منابع خواهد بود و هم این که امید و باور به بهبود، در جوامع تضعیف خواهد شد (ساعدی و مختاریان، 1388). لذا اولویتبندی عوامل موثر بر سرمایهگذاری در هر بخش از اقتصاد یکی از کلیدیترین مسالههای هر کشور بوده و به امری انکارناپذیر تبدیل شده است.
نقش اصلی بورس اوراق بهادار، جذب و هدایت پساندازها و نقدینگی سرگردان و پراکنده در اقتصاد به سوی مسیرهای بهینه آن است. به گونهای که منجر به تخصیص بهینه منابع کمیاب مالی شود که این امر مهم، منوط به شناسایی اولویتهای سرمایهگذاری می باشد(دانیل و همکاران2، 2002). از طرف دیگر، هرچه میزان این اولویتها به واقعیت بازار در طولانی مدت نزدیکتر باشد، به همان اندازه اطمینان سرمایهگذاران نسبت به بورس بیشتر شده و رغبت آنها نیز برای سرمایهگذاری افزایش خواهد یافت(آل- تامیمی3، 2006). طی سالهای اخیر اقدامات مناسبی جهت پیشرفت، توسعه و افزایش شفافیت بورس اوراق بهادار تهران انجام گرفته است که توانسته است تا حدی، منجر به بهبود فرهنگ سهامداری مردم شود. همچنین تعیین دلایل اولویت یک سرمایهگذاری میتواند تاثیر دوچندانی بر شناسایی محدودیتهای موجود و اصلاح مسیر آتی توسعه بورس اوراق بهادار داشته باشد. این پژوهش بر آن است تا با شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر تصمیم گیری سهامداران در خرید سهام عادی، گامی در جهت بهبود انگیزانندههای خرید سهام بردارد.
1-2- اهمیت موضوع (تعریف مساله ، هدف از اجراء و کاربرد نتایج تحقیق)
بر طبق تحقیقات به عمل آمده حدود 41 درصد از مردم کشورهای پیشرفته، سرمایهگذاری مستقیم در سهام دارند و مالکیت مستقیم سهام 20 درصد و به شکل غیرمستقیم 34 درصد کل سرمایه گذاریها در جهان را در برمیگیرد (کلارک-مورفی، سوتر4، 2004). گرچه این آمار در ایران کمتر از 20 درصد است ولی این روند رو به افزایش است و زمانی که سرمایه گذاری در صندوقهای قرضالحسنه را نیز در نظر بگیریم با عدد 54 درصد مواجه خواهیم شد (ساعدی و مختاریان، 1388). امروزه سرمایهگذاران برای انتخاب سرمایهگذاری دامنه بسیار وسیعی دارند، اما تا به حال پژوهشهای محدودی در خصوص روش انتخاب از بین سرمایهگذاریهای مختلف انجام گرفته است. تصمیمات مالی مردم روز به روز پیچیدهتر و پرمخاطرهتر میشود در حالی که نتایج این تصمیمات بر شیوه زندگی مردم بسیار موثر است(سالتانا،52010). بیشتر نظریههای مالی فرض می کنند که سرمایهگذاران منطقاً به افزایش سرمایه خود میاندیشند و به نشانههای مالی توجه می کنند. سرمایهگذاران هنگام انتخاب سرمایهگذاری به طور اولیه ریسک و بازده آن را با سرمایهگذاریهای بالقوه دیگری که میتوانند انجام دهند، مقایسه میکنند. ضمن اینکه سطح ریسکی که سرمایهگذاران حاضر به تحمل آن هستند بستگی به خصوصیات و ویژگیهای روانی آنها دارد(مریکاس و همکاران6، 2004). به هرحال یک سرمایهگذار منطقی در صورت تشابه ریسک دو سرمایهگذاری، سرمایهگذاری با ریسک کمتر را انتخاب نخواهد کرد. بیشتر پژوهشهای اخیر در مورد روانشناسی مالی بیان کردهاند که تصمیمات سرمایهگذاران ممکن است تحت تاثیر عوامل رفتاری داخلی از قبیل خودشناسی و عوامل رفتاری خارجی مانند نحوه انتخاب یک سرمایهگذاری قرار گیرد(لی و همکاران7، 2008). اصولاً سرمایهگذاران باید بررسیهای وسیعی در موقع خرید یا فروش سهام عادی انجام دهند. زیرا آنها نقدترین دارایی خود را به سهام تبدیل میکنند و در صورت عدم توجه به مواردی خاص، نتایج مطلوبی از آن سرمایهگذاری دریافت نخواهند کرد. از همین رو این تحقیق بر آن است تا درجه اهمیّت عوامل مذکور از قبیل عوامل روانی بازار، اقتصادی، سیاسی و غیره را مشخص کند تا از یک سو به سرمایهگذاران نوپا کمک نماید تا بر اساس شاخصهایی که سرمایهگذاران باتجربه از آن استفاده میکنند، تصمیمگیری نمایند و از سوی دیگر در مقابل عوامل روانی بازار همچون شایعات بازار که منجر به نوسانات کوتاه مدت میشود، عکس العمل مناسبی نشان دهند.
1-3- اهداف پژوهش
اهداف این تحقیق را میتوان در دو بعد کلی و اختصاصی مورد بررسی قرار داد. اهدف این پایاننامه به صورت کلی عبارت است از:
* شناسایی مهمترین شاخصهای مالی و غیرمالی موثر بر تصمیمگیری در خرید سهام عادی در بورس اوراق بهادار تهران
* رتبه بندی این شاخصها با استفاده از تکنیک TOPSIS
* رتبه بندی ابعاد کلی با استفاده از تکنیک AHP
و مهمترین هدف اختصاصی که انجام این تحقیق به دنبال دارد عبارت است از:
بررسی عوامل مالی و غیرمالی (روانی) تأثیرگذار بر تصمیمگیری سرمایهگذاران به هنگام خرید و انتخاب سهام در بورس اوراق بهادار و رتبهبندی اهمیت این عوامل. در نهایت این تحقیق به دنبال این است تا راهکارهایی را به شرکتهای عرضه کننده سهام ارائه نماید تا بتوانند بر عوامل مهم از نظر سرمایهگذاران که در انتخاب سهام توسط آنها تأثیر دارد، اثر گذاشته و آنها را در شرکت خود ارتقا بخشند.
1-4- فرضیات (یا سئوالات پژوهشی)
1-4-1- سؤالات اصلی پژوهش
* مهمترین شاخصهای مالی و غیرمالی تصمیمگیری در خرید سهام عادی در بورس اوراق بهادار تهران چیست؟
* اولویت این شاخصها چگونه است؟
* اولویت ابعاد کلی چگونه میباشد؟
1-4-2- فرضیات پژوهش
با بررسی پیشینه پژوهش، سه دسته عوامل مالی، سیاسی، عوامل روانی و بازار به عنوان عوامل تاثیرگذار بر تصمیمگیری سهامداران شناسایی شده است که هریک دارای تعدادی عوامل فرعی میباشد. بنابراین حداقل سه فرضیه برای تحقیق میتوان در نظر گرفت. بدیهی است در طول تحقیق و با بررسی بیشتر مطالعات پیشین، در صورتیکه شاخصهای جدیدی مشاهده شود، در فصل سوم پایان نامه به این فرضیّات اضافه خواهد شد.
1- عوامل مالی، دارای تاثیری معنادار بر تصمیمگیری سهامداران در خرید سهام عادی میباشند.
2- عوامل سیاسی، دارای تاثیری معنادار بر تصمیمگیری سهامداران در خرید سهام عادی میباشند.
3- عوامل روانی و بازار، دارای تاثیری معنادار بر تصمیمگیری سهامداران در خرید سهام عادی میباشند.
همچنین با توجه به تاکید بر شاخصهای مالی در مطالعات پیشین، فرضیه چهارم به صورت زیر بیان میشود.
4- عوامل مالی نسبت به سایر عوامل، دارای اولویت بالاتری در تصمیمگیری خرید سهام عادی میباشد.
1-5- قلمرو تحقیق
1-5-1- قلمرو موضوعی
موضوعات مرتبط با تحقیق حاضر در قلمرو مباحث حسابداری، مدیریت مالی و تصمیمگیری قرار دارد. در این پژوهش به بررسی عوامل مالی و غیر مالی تأثیرگذار بر تصمیمگیری سهامداران در بورس اوراق بهادار میپردازیم. در نهایت پس از شناسایی این عوامل به رتبهبندی آنها از نظر اهمیت اقدام میکنیم.

1-5-2- قلمرو مکانی
جامعه آماری پژوهش را کلیه سهامداران بورس اوراق بهادار تهران که در دوره یک ماهه پژوهش به سالن بورس مراجعه مینمایند تشکیل میدهند. بنابراین قلمرو مکانی این تحقیق را بورس اوراق بهادار تهران تشکیل می‌دهد.

1-5-3- قلمرو زمانی
گردآوری دادههای تحقیق و تحلیل آنها در 4 ماهه پایانی سال 1391 صورت پذیرفته است.
1-6- محدودیتهای تحقیق
مهمترین محدویت‌هایی که محقق در تحقیق حاضر با آن مواجه شده است را می‌توان (کار جمع آوری داده) عنوان نمود. در پژوهش حاضر با توجه به اینکه جامعه آماری تحقیق را کلیه سهامداران بورس اوراق بهادار تهران که در دوره یک ماهه پژوهش به سالن بورس مراجعه کردهاند تشکیل داده است، جمعآوری دادهها کاری زمانبر بوده است. همچنین محدودیت بعدی که محقق با آن روبرو شده است، عدم داشتن اطلاعات کافی سهامداران بورس در رابطه با تمامی عوامل تأثیرگذار به خصوص عوامل مالی بوده است. عدم همکاری عدهای از سهامداران در رابطه با پر کردن پرسشنامه محدودیت دیگری بوده است، که در این تحقیق با آن مواجه بودهایم.
1-7- روش تحقیق
این تحقیق از نوع تحلیلی پیمایشی میباشد و از نظر گستره عملکرد نتایج تحقیق نیز در دسته تحقیقات کاربردی قرار میگیرد. در این تحقیق از مطالعه کتابخانهای و میدانی استفاده خواهیم کرد. بدین ترتیب که جهت شناسایی و تعیین مولفههای پژوهش، محقق به بررسی ادبیات موضوع با استفاده از روش کتابخانهای خواهد پرداخت و جهت جمعآوری دادههای مورد نیاز نیز با استفاده پرسشنامههای طراحی شده، به کار میدانی میپردازیم. برای انجام این تحقیق ابتدا در برخی زمینهها از جمله عوامل موثر بر تصمیمگیری خرید و نیز خرید سهام عادی با استفاده از کتب مربوطه و موجود و مقالات معتبر موجود در اینترنت و همچنین مجلات مدیریتی تحقیق خواهیم نمود. در این راستا پس از شناسایی شاخصهای موثر بر خرید سهام عادی، پرسشنامه پژوهش جهت سنجش درجه اهمیت شاخصهای فوق الذکر در بین نمونه مورد مطالعه توزیع خواهد گردید. در پایان نیز برای اولویتبندی شاخصها از تکنیکهای TOPSIS و AHP استفاده میگردد. لازم به ذکر است برای سنجش پایایی و روایی ابزار تحقیق از آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی استفاده خواهد شد.
1-8- شرح واژهها و اصطلاحات بکار رفته در تحقیق
* تصمیم‌گیری چندمعیاره (Multiple Criteria Decision Making)
یک دسته از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره است که به منظور انتخاب مناسب‌ترین گزینه از بین m گزینه موجود به کار می‌رود (اصغرپور، 1383).
* تکنیک TOPSIS
یکی از روش‌های مرسوم در بحث تصمیم‌گیری چند معیاره (MADM) می‌باشد که از قابلیت‌های قابل توجهی برخوردار است. برای استفاده از این روش نیاز به یک ماتریس تصمیم‌گیری داریم که سطرهای این ماتریس گزینه‌ها و ستون‌های آن معیارها می‌باشد (اصغرپور، 1383). با یک رویکرد سیستمی می‌توان تکنیک تصمیم‌گیری TOPSIS را به فضای فازی توسعه داد. استفاده از این رویکرد به خصوص در زمانی که هدف حل یک مساله تصمیم‌گیری به صورت گروهی می‌باشد بسیار کارسازتر است.
* تکنیک AHP
فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از معروفترین فنون تصمیمگیری چند معیاره است که اولین بار توسط توماس ال. ساعتی عراقی الاصل در دهه 1970 ابداع گردید. فرایند تحلیل سلسله مراتبی منعکس کننده رفتار طبیعی و تفکر انسانی است. این تکنیک، مسائل پیچیده را بر اساس آثار متقابل آنها مورد بررسی قرار می‌دهد و آنها را به شکلی ساده تبدیل کرده به حل آن می‌پردازد. در این تکنیک به جای شناسایی درجه اهمیت شاخصها به صورت مستقل، درجه اهمیت شاخصها به صورت مقایسات زوجی سنجیده میشود (اصغرپور، 1383).

فصل دوّم
مروری بر تحقیقات انجام شده
2-1- مقدمه
امروزه یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر اقتصاد کشورها، سرمایهگذاری و امور مربوط به آن است. این موضوع به دلیل اینکه عاملی برای تولید، اشتغال و به حرکت درآوردن چرخهای اقتصادی هر کشوری است، از جمله موضوعات اجتناب ناپذیر است. سرمایهگذاری از راههای مختلفی صورت میگیرد که از جمله آنها سرمایهگذاری در سهام شرکتها از طریق بورس اوراق بهادار است(آگاتی8، 2012).بورس اوراق بهادار با فراهمآوری ساز وکار لازم برای سرمایهگذاری، در سهام شرکتهایی که شرایط عرضه سهام خود را به مردم دارند، میتواند در پویایی شرکتها و اقتصاد نقش بزرگی ایفا نماید؛ بنابراین، شرکتها با عرضه سهام از طریق بورس اوراق بهادار و سرمایهگذاران با خرید سهام و سرمایهگذاری در سهام شرکتها، امکان مشارکت را در توسعه اقتصادی به دست آورده و خود را جزئی کمک کننده به توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور میدانند(تریو و همکاران9، 2010). سرمایهگذاران در انتخاب سهام یک شرکت به منظور سرمایهگذاری از عوامل متعددی تأثیر میپذیرند. به طور کلی، سرمایهگذاران در زمان تصمیمگیری به دو عامل مهم ریسک و بازده توجه دارند. به علاوه، بالا بودن نرخ نوسانات اقتصادی و سیاسی، بیثباتی قوانین و مقررات و غیره به افزایش ریسک تصمیمگیری در بورس اوراق بهادار منجر میشود (Fayman & He, 2011). در این تحقیق به دنبال پاسخگویی به این سوأل هستیم که چه عواملی در تصمیمگیری سرمایهگذاران در خرید سهام عادی مؤثرند؟
لازم به ذکر است در این تحقیق عوامل مالی و غیرمالی مؤثر بر تصمیمگیری سرمایهگذاران بررسی خواهد شد. در این فصل بصورت اختصاصی به بررسی مفاهیم پژوهش یعنی بورس اوراق بهادار، سهام عادی و عوامل مؤثر بر تصمیمگیری سهامدارن شامل عوامل مالی و غیرمالی میپردازیم و در بخش پیشینه پژوهش به بررسی مطالعات انجام شده در این زمینه خواهیم پرداخت.
2-2- بورس اوراق بهادار
بورس اوراق بهادار به معنای یک بازار متشکل و رسمی سرمایه است، که در آن سهام شرکتها و اوراق مشارکت، تحت ضوابط و مقررات خاص، مورد معامله قرار میگیرد. اوراق بهادار به غیر از پول، چک، سفته و نظایر آن به 2 نوع تقسیم میشود:
1- سهام شرکتها و واحدهای تولیدی، تجارتی و خدماتی،
2- اوراق قرضه منتشر شده توسط دولت و مؤسسات خصوصی(فلوروس10، 2010).
2-2-1- علل پیدایش بورس اوراق بهادار
پیدایش بورس در دنیا با دو پدیده، یکی پیدایش شرکتهای سهامی با مسئولیت محدود و دیگری پیدایش شرکتهای سهامی عام نیز مرتبط است. در گذشته، بازرگانان خطر کرده و ضرر دیده به دنبال ساز و کاری بودند تا ضرر و خسارات احتمالی را با شریک یا شرکای فرضی تسهیم نمایند و تنها فرمول ممکن ایجاد یا تأسیس یک شرکت سهامی با چند نفر شریک و سهامی متفاوت یا مساوی و مسئولیتی در حدود سرمایه پرداخت شده یا سهام خریداری شده بود. این فرمول ابتدا در سال 1553 میلادی در کشور روسیه تزاری و برای ایجاد شرکت MOSEOVIE به وجود آمد که قرار بود کالاهای آن از شمال اروپا راهی شرق آسیا و چین شود و لازم نباشد آفریقا را دور بزند. سرمایه لازم برای انجام عملیات این شرکت توسط عده معدودی از تجار تأمین شد و هر تاجر به نسبت آورده خویش در سود یا زیان عملیات شریک بود. فرم تکامل یافته این نحوه مشارکت در سال 1602 میلادی و با تأسیس اولین شرکت سهامی عام در دنیا، به نام کمپانی هند شرقی در تاریخ تجارت دنیا به ثبت رسید. در حقیقت این کمپانی استعماری برای انجام مقاصد سیاسی و نظامی خود نه تنها ریسک را تسهیم کرده بوده، بلکه با جمعآوری نقدینگی از مردم، این عملیات را با سرمایه آنان انجام میداد و خود فقط هزینه سرمایه را میپرداخت. بعدها، گسترش مبادلات تجاری در اروپا و لزوم ارتباط هرچه بیشتر مردم و صاحبان سرمایه، مراکزی بوجود آمد که در آن دارندگان سرمایه و متقاضیان استفاده از نقدینگی مردم با یکدیگر تماس گرفته و با داد و ستدهای مالی به منظور رفع احتیاجات بلندمدت یکدیگر، بازار سرمایه را بوجود آوردند(مولیک و برپاری11، 2010).
واژه بورس از نام خانوادگی شخصی به نام “واندر بورس12” اخذ شده که در اوایل قرن پانزدهم در شهر بروژ13 بلژیک میزیسته و صرافان شهر در مقابل خانه او گرد میآمدند و به داد و ستد کالا، پول و اوراق بهادار میپرداختند. نام او بعدها به کلیه اماکنی اطلاق شده که محل داد و ستد پول و کالا و اسناد مالی و تجاری بوده است. تشکیل اولین بورس اوراق بهادار در جهان به سال 1460 میلادی بر میگردد. در این سال در شهر “آنورس14” بلژیک که موقعیت تجاری قابل ملاحظهای داشت، اولین بازار متشکل سرمایه به وجود آمده است. این پیشینه تاریخی بی شباهت به سابقه ایجاد بانک نیست که در آن مورد هم، افرادی جهت تبادلات پولی روی نیمکتهای میدانهای قدیمی و سنتی اروپا مینشستند، که بعدها نام بانک از لغت “بنک” به معنی نیمکت اخذ شد، ایجاد بانک و بورس هر دو در نتیجه انباشت تجربه و مهارت انسان و نیاز به مکانیسمهای تسهیل کننده بوده است. رشد بورس سهام و جا افتادن آن در عملیات تجاری و اقتصادی، با انقلاب صنعتی اروپا و شکوفایی اقتصاد تازه متحول شده آن قاره، از کشاورزی به صنعتی همراه بوده است و نکته قابل توجه آنکه، درست در هنگام جهش معاملات بورس و پا گرفتن آن، دول اروپایی مانند انگلستان، آلمان و سوئیس، قوانین و مقررات ناظر بر فعالیت این نهاد را وضع کردند و قبل از اینکه امنیت سرمایه گذاری به خطر افتد و موجباتی فراهم شود که صاحبان پس اندازهای کوچک، صنایع نوپای اروپایی را از موهبت مشارکت خود محروم نمایند، ضمانت های اجرایی و قوانینی وضع شد تا از هرگونه تقلب و تزویر و پایمال شدن حقوق صاحبان سهام جلوگیری گردد(اوجو15، 2010).
* اولین بورس اوراق بهادار جهان در اوایل قرن هفدهم در شهر آمستردام تشکیل گردید و کمپانی معروف استعماری “هند شرقی” سهام خود را در آن بورس عرضه نمود. بورس آمستردام امروزه نیز یکی از منابع مهم تأمین سرمایه در سطح بینالمللی است.
* دومین بورس معتبر دنیا، بورس لندن است که از سال 1801 میلادی با انتشار 4000 سهم 50 پوندی به مبلغ 200000 پوند و با عضویت 500 نفر افتتاح و آغاز به کار نمود. از ابتدای امر، در بورس لندن اوراق بهادار خارجی و داخلی مورد داد و ستد قرار می گرفته است (یعقوب نژاد و همکاران، 1391).
* بورس نیویورک در اواخر قرن هجدهم تأسیس شده و با وجود رقیب دیگری به نام بورس آمریکن، از نظر حجم معاملات و اهمیت در بازار سرمایه آمریکا، در مقام اول قرار دارد. گرچه تا قبل از تأسیس بورس نیویورک، اوراق قرضه و سهام شرکتها توسط دلالان و بازرگانان حرفه ای مورد داد و ستد قرار می گرفت، اما در سال 1792، بیست و چهار نفر از واسطههای خرید و فروش سهام تصمیم گرفتند با انتخاب محل معینی در آنجا مستقر شده و موجباتی را فراهم آورند تا متقاضیان خرید سهام شرکتها یا فروشندگان اوراق قرضه به آنجا مراجعه نمایند(جادوب و همکاران16، 2012).
* در آمریکا اولین محل شناخته شده به عنوان بورس اوراق بهادار، در نیویورک و در محوطهای در زیر درخت نارون بزرگی در خیابان ” وال استریت” بود که بعدها به قهوه خانهای در نزدیکی همان محل انتقال یافت. بورس “وال استریت” با جمعآوری مبالغی به عنوان ورودیه از دلالان (کارگزاران) و گسترش عملیات، تقویت شد و به مجتمع تجاری عظیمی مبدل گردید که بعدها به نام “بورس سهام نیویورک” رسماً به ثبت رسید. در حال حاضر تعداد کارگزاران این بورس به چند هزار شخص حقیقی و حقوقی بالغ میگردد.
* سایر بورسهای سهام در آمریکا را میتوان در بوستون، لوسآنجلس، شیکاگو، فیلادلفیا، بالتیمور، سالت لیک سیتی، دیترویت، پیتسبورگ، سین سناتی، میدوست و چند شهر دیگر نام برد(دیلونگ و سوندرس17، 2004).
2-2-2- سابقه ایجاد بورس در ایران
بورس ایران به دنبال تحولات اقتصادی و اجتماعی دهه 1340، و با توجه به ارتباط گسترده سیاسی و اقتصادی ایران در آن دوره با نظام اقتصاد سرمایهداری غربی، متولد شد. فکر اصلی ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران به سال 1315 بر میگردد. در این سال یک کارشناس هلندی و یک کارشناس بلژیکی به منظور بررسی و اقدام در مورد تهیه و تنظیم مقررات قانونی ناظر بر فعالیت بورس اوراق بهادار به ایران آمدند، اما مطالعات آن دو با آغاز جنگ جهانی دوم متوقف گردید. پس از کودتای 28 مرداد 1332، مجدداً در سال 1333 مأموریت تشکیل بورس اوراق بهادار به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی وقت محول گردید. این گروه پس از دوازده سال تحقیق و بررسی در سال 1345، قانون و مقررات تشکیل بورس اوراق بهادار تهران را تهیه و لایحه مربوطه را به مجلس شورای ملی ارسال داشتند. این لایحه در اردیبهشت ماه سال 1345 تصویب شد، اما به دلیل عدم آمادگی محافل صنعتی و بازرگانی، در بهمن ماه سال 1364 بورس تهران با ورود سهام بانک صنعت و معدن و نفت پارس، فعالیت خود را آغاز نمود (یحیی زاده فر و شمس، 1389).
2-2-3- جایگاه بورس اوراق بهادار در بازار سرمایه ایران
هرچند که بازار اوراق بهادار مفهومی محدودتر از بازار سرمایه دارد، لیکن در ایران نیز همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، شبکه بانکی بر بازار سرمایه غلبه داشته است و بازار سرمایه ایران کم و بیش در بورس اوراق بهادارتهران متجلی میشود که پیشینه آن به سال 1346 باز میگردد. از این رو در گام اول، اقتصاد ایران برای دستیابی به رشدی درونزا و قابل قبول نیازمند گسترش منابع پسانداز واقعی است، در گام دوم باید وضعیت بازار سرمایه کشور را برای تجهیز منابع مالی و انباشت سرمایه ساماندهی نماید. بیگمان نقطه آغاز حرکت از بورس اوراق بهادار میباشد. یک بازار خوب میتواند ضمن افزایش کارایی بازار سرمایه و بهرهمند ساختن بخشهای تولیدی از منابع حاصل از آن فشار تقاضا را برای منابع مالی در بازار پول به کمترین حد ممکن کاهش دهد. علاوه بر این، ارتباط بازار سرمایه ایران با شبکههای مالی بینالمللی میتواند زمینه برخورداری از سرمایههای خارجی را نیز فراهم آورد. همچنین یک بازار مالی خوب باید به گونهای عمل کند که ” شفاف و قاعدهمند” باشد (مهرانی و رسائیان، 1388). در این راستا سازمان بورس اوراق بهادار تلاش میکند تا با به کارگیری سیاستهای زیر بتواند تا حدود زیادی از کاستیهای مشهود کنونی بازار سرمایه بکاهد:

سایت منبع

1- اصلاح ساختار بازارهای مالی کشور،
2- ایجاد تنوع ابزاری در بورس،

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3- گسترش جغرافیایی بورس، و
4- گسترش موضوعی بورس (فرزین وش و اسماعیلی، 1387).
2-2-4- معیارهای تشخیص میزان و نحوه فعالیت یک بورس
معیارهای تشخیص میزان و نحوه فعالیت یک بورس عبارتند از:
1. حجم معاملات بورس،
2. میزان آشنایی مردم با بورس اوراق بهادار،
3. وجود مؤسسات خدمات امور مالی و مؤسسات مشاورهای،
4. وجود نهادهای مالی و سرمایهگذاری همچون شرکتهای سرمایهگذاری، صندوقهای بازنشستگی، شرکتهای بیمه و بانکها،(کرامر و سورچر18، 2006).
5. وجود مقررات جامع شامل:
الف- قوانین ناظر بر چگونگی انتشار و توزیع عمومی اوراق بهادار

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید