دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت
دانشكده مديريت و حسابداري
گروه مديريت بازرگاني
پايان نامه تحصيلي براي دريافت درجه كارشناسي ارشد”M.A.” مديريت بازرگاني
” گرايش مديريت مالي”
عنوان
بررسي تطبيقي بهاي تمام شده يک کيلووات ساعت برق توليد شده در نيروگاه هاي استان گيلان
استاد راهنما
رضا آقا جان نشتايي
نگارنده
مهرداد يحيي پور
نيمسال تحصيلي 1393
تقدير
بدينوسيله مراتب تقـدير و تشكر خود را ازتمـامي اساتيد محترم و كسـاني كه اين شرايط را فـراهم نمودند تا بتوانم اين مقطع تحصيلي را سپري نمـايم اعلام و از خداوند براي آنهـا توفيق خواستـارم.
همچنين از همكاران شرکت هاي مديريت توليد برق در استان گيلان:
شرکت مديريت توليد برق گيلان، شرکت مديريت توليد برق شهيد بهشتي لوشان، شرکت مديريت توليد برق بادي سبز منجيل و شرکت توسعه مسير برق گيلان كه بطـرق مختلف با اينجـانب درتهيـه اين پايان نامه همكاري نموده اند،
تشكر مي نمـايم.
تقديم به
همه بزرگواراني که در تهيه و تدوين اين پايان نامه متحمل زحمت شده اند.
فصل اول: كليات تحقيق
1-1مقدمه1
1-2 بيان مسئله پژوهش……………………………………………………………………………………………….2
1-3 ضرورت و انگيزه پژوهش2
1-4 اهداف پژوهش3
1-5 بيان موضوع تحقيق4
1-6 فرضيه اصلي (کل)4
1-8 روش جمع آوري اطلاعات4
1-9 مدلهاي آماري در تحليل داده ها5
1-10 تحليل واريانس5
1-11 قلمرو زماني تحقيق6
1-12 قلمرو مکاني تحقيق6
1-13 تعاريف مفهومي و عملياتي تحقيق6
فصل دوم: مرور منابع و ادبيات تحقيق و پيشينه تحقيق
2-1-1 بخش اول تعريف حسابداري9
2-1-2 ضرورتهاي حسابداري …………………………………………………………………………….10
2-1-3 موضوع حسابداري10
2-1-4 حسابداري و تحولات تکنولوژي11
2-1-5 تاريخچه حسابداري12
2-1-6 حسابداري در ايران14
2-1-7 زمينه هاي کاري حسابداري بهاي تمام شده15
2-1-9 اهميت حسابداري بهاي تمام شده15
2-1-10 كاربرد حسابداري بهاي تمام شده16
2-1-12 دايره هزينه يابي16
2-1-13 کالاي ساخته شده16
2-1-13 کالاي در جريان ساخت16
2-1-16 اجزاء و عوامل بهاي تمام شده17
2-1-17 مواد اوليه17
2-1-20 دستمزد17
2-1-23 سربار توليد18
2-1-26 مقايسه جايگاه حسابداري مالي و حسابداري بهاي تمام شده19
2-1-27 سيستم اطلاعات حسابداري صنعتي20
2-1-29گزارشات درون سازماني21
2-1-30 گزارشهاي برون سازماني21
2-1-31 انواع هزينه يابي22
2-1-33 تفاوت حسابداري بهاي تمام شده (صنعتي) با حسابداري مالي23
2-1-34 تفاوت هاي حسابداري مديريت با حسابداري مالي24
2-1-35 حسابداري مالي24
2-1-36 حسابداري دولتي25
2-1-37 حسابداري مديريت25
2-1-39 مربوط بودن(relevance)26
2-1-40 به موقع بودن(timeliness)26
2-1-41 صحيح بودن(accuracy)27
2-1-42 قابل مقايسه بودن(comparability)27
2-1-43 اهميت27
2-1-45 تصميم گيرندگان درون سازماني29
2-1-46 برنامه ريزي(planning)29
2-1-47 تهيه بودجه(budgeting)30
2-1-48 کنترل (controlling)30
2-1-49تصميم گيري در مورد قيمت هاي فروش(pricing decisions)31
2-1-50 مديريت موجوديها(inventory management)31
2-1-51 بودجه بندي سرمايه اي(capital budgeting)31
2-1-52 تصميم گيرندگان برون سازماني32
2-1-53 آشنايي با مفاهيم حسابداري در صنعت برق33
2-1-54 تهيه صورتهاي مالي شرکت توانير…….35
2-1-56 روش متحدالشکل حسابداري…………………………………………………………………………36
بخش دوم………………………………………………………………………………………………………………….37
2-2-1 مروري بر سيستم متحدالشکل مالي توانير37
2-2-2 تاسيسات برق40
بخش سوم………………………………………………………………………………………………………………..53
2-3-1 مروري بر روشهاي توليد برق..53
2-3-4 کار54
2-3-5 وزارت نيرو و انرژي الکتريکي55
2-3-6 طبقه‌بندي نيرو گاه ها57
2-3-13 نيروگاههاي انرژي‌هاي تجديد پذير59
2-3-14 طبقه‌بندي نيرو گاه ها از نظر نوع عامل محرک60
2-3-15 توربين بخار نيروگاه حرارتي60
2-3-16 سيکل ترکيبي62
2-3-20 انرژي خورشيدي63
2-3-21 انرژي زمين‌گرمايي64
2-3-22 نيروگاه بادي64
2-3-23 نيروي برق‌آبي65
2-3-24 نيروگاه آب تلمبه‌اي66
2-3-25 نيروگاه هسته‌اي66
2-3-26 تاريخچه صنعت برق در جهان و ايران……66
2-3-27پيشينه پژوهش68
فصل سوم: روش اجراي تحقيق مواد و روش ها
3-1 مقدمه72
3-2 روش اجراي تحقيق72
3-4 نوع و ماهيت روش تحقيق72
3-5 شاخص هاي آماري و توصيفي73
3-8 جامعه آماري74
3-9 ابزار گردآوري داده ها74
3-10 آمار هاي رسمي74
3-13 روايي(validity)75
3-14 پايايي(valiability)75
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها و يافته هاي تحقيق
4-1 مقدمه78
4-2 آزمون شاخص هاي توصيفي…78
4-3 آزمون Levene…78
4-4 آزمونAnova84
4-5 آزمون هاي تکميلي85
4-6 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد گاز86
4-7 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد بخار87
4-8 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد باد89
4-9 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد گاز با مولد بخار 90
4-10 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد گاز با مولد باد91
4-11 آزمون تي دو نمونه اي بين ميانگين بهاي تمام شده مولد بخار با مولد باد93
4-13 تحليل توصيفي بررسي شاخص هاي توزيع95
4-14 محاسبه چولگي و کشيدگي توزيع داده ها95
4-16 تحليل استنباطي97
4-17 آزمون کلموگروف اسميرنوف97
4-18 نمودار هاي تحليلي اکتشافي داده ها (Explore Plots)97
4-25 معادل نا پارامتري آزمون هاي t102
4-26آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد گاز103
4-27آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد بخار104
4-28آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد سيکل ترکيبي با مولد باد105
4-29آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد گاز با مولد بخار106
4-30آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد گاز با مولد باد107
4-31آزمون نا پارامتري مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد بخار با مولد باد108
4-32آزمون post hoc مقايسه ميانگين بهاي تمام شده مولد ها109
4-33جدول نتايج شاخص هاي توصيفي110
فصل پنجم: بحث، نتيجه‌گيري و پيشنهادها
5-1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….112
5-2نتايج آمار توصيفي……………………………………………………………………………………….112
5-3نتايج آناليز واريانس………………………………………………………………………………………112
5-4نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه سيکل ترکيبي و گاز……………………………….112
5-5نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه سيکل ترکيبي و بخار …………………………..112
5-6نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه سيکل ترکيبي و باد……………………………….113
5-7نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه گاز و بخار…………………………………………..113
5-8نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه گاز و باد………………………………………………113
5-9نتايج آزمون تي دو نمونه اي بين دو گروه بخار و باد…………………………………………….113
5-10نتايج آزمون LSDمقايسه دو به دو متغيرها………………………………………………………..114
5-12نتايج شاخص هاي توصيفي پارامتري و غير پارامتري…………………………………………..115
5-13پيشنهادات ………………………………………………………………………………………………………116
5-14پيشنهادات پژو هش هاي آتي ……………………………………………………………………………116
5-15پيشنهادات براي صنعت برق……………………………………………………………………………….117
5-16محدوديت هاي تحقيق………………………………………………………………………………………119
چکيده
برق به عنوان صنعت زير بنايي در فرآيند توسعه اقتصادي کشور، نقشي ارزنده و اساسي دارد که بستر لازم را براي پويايي کشور در زمينه هاي مختلف فراهم مي سازد. تنوع بخشي به منابع توليد برق نيز از الويت اول اين صنعت است. از اين رو پژوهش حاضر سعي در مقايسه بهاي تمام شده يک کيلو وات ساعت توليد برق با مولد هاي سيکل ترکيبي، گازي، بخار و بادي در نيروگاه هاي استان گيلان با نام نيروگاه سيکل ترکيبي گيلان، نيروگاه گازي و بخار با نام شهيد بهشتي لوشان و نيروگاه برق بادي سبز منجيل دارد. روش تحقيق اين پژوهش از نظر هدف کاربردي بوده و با توجه به اينکه با يک چها چوب نظري آغاز مي شود و سپس از يافته هاي استنتاج به عمل مي آيد روش فرضي قياسي خوانده مي شود. براي اين منظور اطلاعات لازم از طريق مطالعه کتابخانه اي و بررسي اسناد و مدارک موجود در نيرو گاه هاي فوق و همچنين با همکاري دفتر فني مبني بر ارائه اطلاعات توليد، جمع آوري گرديد. پس از بررسي هاي به عمل آمده، هزينه هاي توليد نيروگاه هاي فوق استخراج شده از صورت هاي مالي، و مقدار توليد در سال هاي مورد بررسي باروش هاي آماري مناسب و معيار هاي سنجش بهاي تمام شده يک واحد برق توليد شده در سه نيرو گاه فوق اقدام شد. نتايج حاصله گوياي اين مطلب است که طي سال هاي مورد بررسي، بهاي تمام شده يک کيلو وات ساعت برق توليدي در مولد سيکل ترکيبي، کمتر از ساير مولد ها بوده و بهاي تمام شده يک کيلو وات ساعت برق توليدي در مولد گازي با اختلاف کمي، نزديک به بهاي تمام شده سيکل ترکيبي است. در مولد بخار نيز با تطبيق هزينه هاي توليد بخار با ساير مولد هاي توليد، منتج به بالا بودن هزينه هاي توليد اين مولد نسبت به ساير مولد هاي مي باشد. و در نهايت بهاي تمام شده مولد بادي بيشتر از ساير مولد ها است و دليل آن نيز از وضعيت اقليمي، جغرافيايي و آب و هوايي است که مولد باد به آن وابسته است. طبيعي است که اين محدوديت توليد باعت عدم استفاده از ظرفيت کامل مولد هاي بادي شده و با توجه به ماهيت هزينه توليد برق که جزء هزينه هاي ثابت هستند، موجب افزايش بهاي تمام شده توليد برق مي گردد. براي محاسبه يافته هاي تحقيق و استنباط آماري اقدام به محاسبه ميانگين و انحراف معيار نمونه آماري نموده و براي محاسبات آماري ازآنجائي که فقط يک عامل يعني (شيوه توليد)را عامل تاثير گذار بر متغير وابسته (بهاي تمام شده توليد برق) مورد بررسي قرار مي دهد لذا از تحليل واريانس يک عامله ANOVA استفاده شد.و تي ستودنت (student’s t-test) براي پيش بيني تغييرات و تطبيق يک متغير براساس متغير ديگر استفاده مي شود.
کلمات کليدي : بهاي تمام شده، کيلو وات ساعت برق، مولد هاي برق سيکل ترکيبي، مولد هاي برق گاز، مولد هاي برق بخار، مولد هاي برق باد.

فصـل اول
کليـات تحقيق
1-1مقدمه:
از اهميت و ارزش ارزنده برق که يکي از زير بنايي ترين صنعت در فرآيند توسعه اقتصادي کشور است نمي توان ساده گذشت اين صنعت که در ايجاد زير ساخت هاي توسعه نقشي اساسي دارد. بستر لازم را براي پويايي و رشد کشور در زمينه هاي گوناگون اقتصادي، صنعتي، فرهنگي و اجتماعي فراهم مي سازد. حرکت کشور در مسير توسعه اقتصادي و ارتقاء سطح رفاه عمومي اجتماعي، تلاش مداومي در افزايش ظرفيت هاي توليد برق را طلب مي کند. پيشرفت روز افزون و سريع فن آوري ها همراه با افزايش رقابت در عرصه اقتصادي جهاني، فعالان توليد را ناگزير به توليد محصولات با کيفيت و در عين حال با قيمت تمام شده کمتر نموده است. که يکي از اساسي ترين اهداف مديران آگاه و با تجربه امروزي که در راه رسيـدن به آن قدم بر مي دارند، تعيين قيمت تمام شده توليد و همچنين تعيين بهاي فروش کالا و نتيجتا تعيين سود ناخالص آن است. حسابداري يکي از ابزار هاي کارآمدي است که در رسيدن به اين هدف با ايجاد سيستم هاي کنترلي مناسب هزينه يابي بر مبناي مراکز هزينه و مسئوليت که منجر به تهيه گزارشات بمـوقع و قابل اتکا کـه متناسب با نوع توليد پيش بيني شده و توليدات آتي مي باشد تسهيل مي نمايد. در صنعت برق، با توجه به عدم امکان ذخيره سازي انرژي الکتريکي و همچنين وجود روشهاي متنوع توليد، وظيفه تعيين بهاي تمام شده توليد برق در هر يک از روش ها، يکي از مهمترين نياز هاي اطلاعاتي جهت برنامه ريزي توليد است. در ايران با توجه به سياست وزارت نيرو مبني بر ايجاد بازار برق جهت خريدن برق با کمترين قيمت ممکن، ضرورت تعيين بهاي تمام شده برق را توجيه مي نمايد. از آنجايي که برق توليد شده براي اينکه به مرحله مصرف برسد مي بايست دومرحله ديگر از جمله انتقال و توزيع را طي نمايد و هر مرحله خود داراي هزينه هايي است که باعث افزايش بهاي تمام شده برق مي شود. با توجه به اينکه دراين پژوهش در پي مشخص نمودن شيوه توليد با کمترين بهاي تمام شده برق در مرحله توليد هستيم، لذا قدم نخست محاسبه بهاي تمام شده توليد برق در نيرو گاه هاست. به همين دليل بکار گيري تکنيک هاي حسابداري و سيستم مديريت هزينه ها براي شرکت هاي مديريت توليد برق ضروري است(سيف الهي، 1382).
در اين پژوهش سعي گرديده که با شناسايي مراکز هزينه درشرکتهاي مـديريت توليد، قيمت تمام شده هر کـيلو وات ساعت برق توليدي در چهار روش سيکل ترکـيبي، گازي، بخاري وبادي براي سه سال متوالي 1389لغايت1391محاسبه، مقايسه و در پايان روش بهينه با بهاي تمام شده کمتر شناسايي و پيشنهادات لازم ارائه گــردد. با اين امــيد که حاصل اين تحقيق بتواند کمکي در مشخص نمودن روش هاي بهينه توليد از نظر بهاي تمام شده در صنعت برق کشور نمايد.
1-2 بيان مسئله پژوهش:
در جهان امروز، صنعت برق بعنوان يکي از صنايع مادر و پايه اي محسوب مي گردد. افزايش نياز روزافزون اين صنعت که بدليل افزايش جمعيت جهان و پيشرفت تکنولوژي حاکم بر آن مي باشد موجب افزايش مصرف برق خواهد شد. کشور ما ايران نيز با اين مشکل مواجه است و مي بايست بطور مداوم منابع و تاسيسات توليد برق خود را گسترش دهد. لذا لازم است در زمان تصميم گيري نسبت به گسترش تاسيسات برق آنهم با وجود توليد برق به روش هاي متفاوت که نيازمند تاسيسات خاص خود بوده بررسي هاي اقتصادي بعمل آورد. در اين بررسي محاسبه قيمت تمام شده کالاي توليد شده از جمله موارد اساسي و تعيين کننده مي باشد که مي تواند ساير عوامل موثر در تصميم گيري را تحت الشعاع خود قرار دهد. ضمنا از آنجايي که توانايي رقابت در بازارهاي داخلي و جهاني يکي از اهداف عاليه صنعت برق ايران مي باشد، اين صنعت ضمن نزديک نمودن خود به استانداردها و بازارهاي اقتصادي در پي توليد برق به حداقل بهاي ممکن با استفاده از تکنولوژي پيشرفته در شرايط اقتصادي فعلي مي باشد. از طرفي چون در بازارهاي اقتصادي بخش عمده اي از بهاي تمام شده يک واحد کالا شامل انرژي تخصيص يافته به آن مي باشد هر چه قيمت اين انرژي پايين تر و واقعي تر باشد شرايط رقابت و فعاليت هاي اقتصادي براي ساير صنوف نيز فراهم مي گردد(سيف الهي،1382). عمده مشکل صنعت برق در کشور ايران ريشه در ساختار مالکيت و مديريت اين صنعت دارد. تمرکز مالکيت بر مبناي بخش عمومي و دولتي و همچنين افرايش سطوح سازماني اين صنعت را با کمبود منابع مالي براي سرمايه گذاري متناسب با توسعه نموده است (وزارت نيرومطالعات در امور انرژي). اين پژوهش به دنبال مقايسه بهاي تمام شده چهار روش توليدي (سيکل ترکيبي، گازي، بخاري و بادي) درسطح شرکت هاي توليد کننده مي باشد. مسئله اساسي مورد بررسي اين تحقيق اينست که در کدام يک از اين چهار روش، قيمت تمام شده توليد پايين تر است؟
1-3 ضرورت و انگيزه پژوهش:
از جمله ابزارهاي مديريت در برنامه ريزي و کنترل و حرکت در مسير اهداف عاليه سازمان و دسترسي به اطلاعات جهت پيش بيني هاي آتي، بودجه بندي ودر نهايت تصميم گيري مي باشد. بررسي نحوه عملکرد و سطح کارايي شرکت هاي مديريت توليد برق از بعد قيمت تمام شده برق، آنهم با وجود شيوه هاي مختلف توليد يعني سيکل ترکيبي، گازي، بخاري و بادي با يک روش به صرفه توليدي، لازم به نظر مي رسد. چه بسا که با تشخيص و استقرار يک روش مناسب توليدي، زمينه رسيدن به ابزارهاي مناسب مديريتي جهت تصميم گيري و برنامه ريزي تا رفع بحران از اين صنعت را فراهم مي سازد. همچنين صنعت برق ايران که يک صنعت کلان محسوب شده و از زير ساخت هاي توسعه اقتصادي مي باشد اتخاذ يک روش مناسب و با صرفه اقتصادي جهت توليد برق از بين روش هاي موجود مي تواند منجر به حفظ منابع ملي شود. اولين گام در تصميم گيري نسبت به اين مساله، تعيين روش توليدي است که شامل قيمت تمام شده بهينه از نظر مالي باشد(سيف الهي، 1382).از ديدگاه مالي روش بهينه توليد در صنعت حفظ راندمان است، براي کسب راندمان توليد مي بايست هزينه هاي توليد را کاهش داد و از طرفي مقدار توليد را نيز افزايش داد، با توجه به اينکه تجهيزات توليد برق توان توليدي ثابت دارند امکان افزايش توليد وجود ندارد و با توجه به ماهيت ثابت هزينه ها در نيروگاه هاي توليد برق، امکان کاهش هزينه ها وجود ندارد زيرا در صنعت برق با توجه به قوانين تدوين شده و ساختار منظم اين صنعت انعطاف پذيري هزينه ها در اين صنعت را غير ممکن نموده است. اين محدوديت باعث گرديده که حفظ راندمان در فرآيند توليد ممکن نشود اما مي توان با انتخاب شيوه هاي توليد با تجهيزات با راندمان، متنوع نمودن و تغيير منابع توليد از سوخت هاي فسيلي به منابع تجديد پذير به اين هدف دست يافت.
1-4 اهداف پژوهش:
هدف اين پژوهش بررسي و معرفي روش توليد برق بهينه از ديدگــاه مـالي مي باشد. جهت رسيدن به اين اهداف مي بايست سيستم در حال اجراي بهاي تمام شده توليد برق بررسي و با شناسايي مشکلات موجود در هزينه يابي و محدوديت هاي حاکم بر کل سيستم که از ديگر اهداف ضمني اين تحقيق بوده بهاي تمام شده توليد برق به چهار روش سيکل ترکيبي، گازي، بخاري و بادي در قالب روش هاي گزارشگري مناسب مالي ارائه و پس از بررسي و تطبيق آنها با يکديگر در نهايت روش توليد برق بهينه از ديدگاه مالي معرفي مي گردد(سيف الهي،1382). هدف اصلي اين تحقيق در پي بررسي وتعيين بهاي تمام شده يک کيلووات ساعت برق توليد شده بوسيله چهار روش توليد: سيکل ترکيبي، گازي، بخاري و بادي است.
از ديدگاه فني مهندسي با توجه به محدوديت هاي موجود براي روش هاي بادي، از روش توليد سيکل ترکيبي جهت صرفه جويي و افزايش راندمان استفاده مي شود. اما اينکه آيا اين مطلب از ديدگاه مالي نيز مورد تاييد است نياز به تجزيه و تحليل دارد(سيف الهي،1382). در اين تحقيق توليد برق طي روشهاي مختلف توليد سيکل ترکيبي، گازي، بخاري و بادي در استان گيلان فقط منحصر به سه نيروگاه هاي سيکل ترکيبي شرکت مديريت توليد برق گيلان، شرکت مديريت توليد برق گازي و بخاري شهيد بهشتي لوشان و شرکت مديريت توليد برق بادي سبز منجيل مي باشد. اين سه نيروگاه به عنوان نمونه جهت مطالعه موردي انتخاب شده و اطلاعات حسابداري مربوط به بهاي تمام شده چهار روش توليد برق بررسي و سپس ميانگين بهاي تمام شده هر يک از چهار روش در طول محدوده زماني تحقيق محاسبه و مقايسه خواهند شد. البته شرکت هاي ديگري نيز در استان گيلان به توليد برق مشغول مي باشند از جمله شرکت مديريت توليد برق پره سر که طي قراردادBOT مورد بهره برداري قرار مي گيرد و ساختار مالکيت آن با شرکت هاي تحت پوشش وزارت نيرو تفاوت دارد و همچنين تا زمان اجراي اين پژوهش تمامي واحد هاي توليدي آن راه اندازي نگرديده و شرکت توليد برق آبي سد منجيل، نيز با ابراز اينکه بدليل کاهش حجم آب هاي ذخيره شده در پشت سد بنا به شرايط نا مساعد جوي، چند دهه اخير از سد منجيل فقط در فصول کشاورزي جهت آبياري سطوح مزارع زيرکشت استان استفاده مي گردد لذا از دو شرکت فوق در جامعه آماري اين پژوهش استفاده نگرديد.
1-5 بيان موضوع تحقيق :
1-6 فرضيه اصلي:
ميانگين بهاي تمام شده توليد يک کيلو وات ساعت برق در نيروگاه ها با مولد هاي توليد سيکل ترکــيبي، گـــازي، بخـــاري و بادي با يکديگر متفاوت مي باشد.
1-8 روش جمع آوري اطلاعات
-مطالعه اسناد مدارک شامل :
1- مطالعه اسناد و مدارک موجود
2- صورتهاي مالي شرکتهاي مديريت توليد برق
پس از جمع آوري اطلاعات، قيمت تمام شده يک کيلو وات ساعت برق توليدي هر يک ازروش هاي توليد در طول دوره مورد بررسي، محاسبه مي شود سپس براي استنباط آماري اقدام به محاسبه ميانگين و انحراف معيار نمونه آماري نموده و براي آزمون تحقيق ازآنجائي که فقط يک عامل يعني (شيوه توليد)را عامل تاثير گذار بر متغير وابسته (بهاي تمام شده توليد برق) مورد بررسي قرار مي دهد به شيوه پارامتري از تحليل واريانس يک عامله ANOVA استفاده و براي آزمون پيش فرض هاي تحليل واريانس از آزمون Kolmogorov-Smirnov و جهت آزمودن برابري واريانس از آماره levene استفاده شده و درصورت عدم احراز پيش شرط هاي آناليز واريانس با شيوه ناپارامتري Man – Whitney U به محاسبه داده ها ادامه داده مي شود. تمامي محاسبات توسط نرم افزار هاي Excel و Spss انجام گرفت. مدل هاي مورد استفاده به شرح زير است:
مدل نظري تحقيق
متغير مستقل متغير وابسته
1-9 مدلهاي آماري تحليل واريانس يک عامله
Yij=µ+?i +?ij i=1,2,3,….k j=1,2,3,….k
که در آن Yij متغير وابسته گروه i- ام ومشاهده j- ام، ?i اثر سطح i- ام متغير مستقل و ?ijخطا مي باشد.
ميانگين (Mean)
واريانس =
انحراف معيار
آزمون t با دو نمونه مستقل براي واريانس هاي برابر
که در آن s2 برابر است با:
1-10تحليل واريانس
تحليل واريانس روشي است که مي توان ميزان انحرافات کل در مجموعه داده ها را به مولفه هايي افراز کرد. هر مولفه به دليلي قابل تشخيص بوده، مي توان آن را به يک منبع انحراف نسبت داد. علاوه بر اين، يک مولفه، انحراف حاصل از عامل هاي کنترل نشده و خطاهاي تصادفي مربوط به اندازه هاي پاسخ ها را نشان مي دهد. نکته کليدي در تحليل واريانس اين است که هر چقدر عاملي تاثير بيشتري داشته باشد، واريانسي که ايجاد مي کند بيشتر خواهد بود(آذر و مومني، 1390، ص150).
به زبان ساده، هدف از تحليل واريانس يک عامله، بررسي و مقايسه ميانگين يک متغير مستقل طبقه اي داراي بيش از دو سطح و در تحليل واريانس دو عامله هدف بررسي و مقايسه ميانگين يک متغير وابسته بر حسب دو متغير مستقل طبقه اي است. فلسفه زير بنايي تحليل واريانس، بررسي و مقايسه تغييرات بين موردي و درون موردي است. در واقع هدف تحليل واريانس اين است که کل تغييرات مربوط به متغيير وابسته را به يک سري تغييرات بين موردي و درون موردي افراز کند و ببيند که تغييرات درون موردي داراي اثر قابل ملاحظه با اثرات بين موردي است (آذر و مومني، 1390،ص152).
در اين پژوهش چون تاثير يک عامل، شيوه توليد را بر بهاي تمام شده توليد برق مورد بررسي قرار مي دهد لذا از تحليل واريانس يک عامله استفاده مي شود.
1-11 قلمرو زماني تحقيق:
از آنجايي که داده هاي اين پژوهش در مدت دو ماه گرد آوري شده و همچنين پيش از اين پژوهش ديگري توسط گروه ما در اين شرکت ها انجام نگرفته و اين پژوهش در پي تکميل پژوهش پيشين نيست لذا اين پژوهش سرشت مقطعي دارد و ميانگين بهاي تمام شده سه شرکت را در سال هاي 1389 لغايت 1391 مورد بررسي قرار مي دهد.
1-12 قلمرو مکاني تحقيق:
اين پژوهش از نظر قلمرو مکاني در استان گيلان که شامل سه نيروگاه توليد برق با نام هاي شرکت مديريت توليد برق گيلان با مولد سيکل ترکيبي، شرکت مديريت توليد برق شهيد بهشتي لوشان با مولد گاز و بخار و شرکت مديريت توليد برق سبز منجيل با مولد باد مي باشد .
1-13 تعاريف مفهومي و عملياتي
به جهت مفهومي نمودن اهداف تحقيق با توضيحاتي در باره اهميت موضوع و ميزان حساسيت بحران موجود در صنعت برق اقدام نموده تا با تدايي ماهيت و ملموس نمودن پديده تحقيق بتوان کمکي به فرآيند منطقي تدوين فرضيه ها نمود. گرچه تعاريف مفهومي و عملياتي بيشتر در علوم تحقيقات رفتاري که به بررسي رفتار هايي مانند رضايتمندي و يا سبک مديريت مي پردازد داراي اهميت است زيرا اين تعاريف ممکن است در نهله فکري مختلف، داراي معاني مختلف باشد بدين ترتيب پژوهشگر بايد مفاهيم به کار برده شده در پژوهش خود را، به خوبي تشخيص و تعريف نمايد(سرمد، بازرگان،حجازي،1383). در توصيف بحران موجود در صنعت برق خصوصا در بهاي تمام شده اين محصول که از قوانين اقتصادي عرضه و تقاضا تبعيت نمي کند و متعادل با بهاي تمام شده اين محصول نيست و همچنين به دليل عدم تامين منابع مالي دولت جهت تداوم حمايت اين محصول، به ناچار مي بايست توليد اين محصول را به بخش خصوصي واگذار نمود بنا به شرايط ويژه موجود بخش خصوصي نياز به متعادل ساختن بهاي تمام شده دارد تا حاشيه سود سرمايه گذاري آن تامين گردد. اين امر نياز به تجزيه و تحليل هر چه بيشتر بهاي تمام شده هر بخش از اين صنعت را مي طلبد زيرا محصول برق پر مخاطب ترين محصول است و تبعات آن به همه اقشار جامعه انتقال مي يابد.

فصـل دوم
مرور منابع
وادبيات تحقيق
و پيشينه تحقيق
2-1 فصل دوم: مرورمنابع و ادبيات تحقيق و پيشينه تحقيق
2-1-1 بخش اول مرور منابع:
هدف اوليه حسابداري فراهم آوردن اطلاعات مالي مرتبط با يک واحد اقتصادي است. بنابراين، حسابداري با ثبت و گزارش اطلاعات مالي به گروههاي مختلف استفاده کنندگان از اين اطلاعات،سرو کار دارد. مديران با استفاده از اطلاعات مالي است که مي توانند به امر برنامه ريزي و کنترل فعاليت هاي حوزه مديريت خود بپردازند. افرادو گروههاي خارج از اين قلمرو هاي مديريتي نيز به اطلاعات مالي نياز دارند، به ويژه آنها که در تامين مالي موسسات و شرکت ها نقش دارند. هرچه نياز گروههاي مختلف استفاده کننده از اطلاعات مالي بيشتر مي شود، مفهوم حسابداري نيز براي تطابق با اين نياز ها متحول تر ميشود به نحوي که تمامي حوزه هاي اطلاعاتي مالي را به نحوي با منافع استفاده کنندگان از اين اطلاعات مرتبط است، در برگيرد. حسابداري، هرروزه نقشي اساسي تر در تمامي بخش هاي اقتصادي يافته و به ويژه با ظهور کامپيوتر ها و گسترش استفاده از آنها در شرکت ها و موسسات مختلف، بر اهميت و نقش واقعي آن افزوده مي گردد. افراد و موسسات گوناگون نظير بيمارستانها، مدارس، موسسات ديني و خيريه دواير دولتي از يکسو و شرکت ها و واحدهاي مختلف توليدي-تجاري از سوي ديگربايد اطلاعات لازم در مورد درآمد ها و مخارج خود را براساس اصول حسابداري تهيه کنند.در سالهاي اخير توجه مديران به حسابداري بهاي تمام شده روز به روز بيشتر شده است و مديران بيشتري به دانستن اطلاعات مربوط به بهاي تمام شده فعاليت هاي موسسات خودعلاقه مند شده اند. بارشد تکنولوژي پردازش اطلاعات و گسترش استفاده از کامپيوتر ها، سيستم هاي حسابداري صنعتي نيز در گير با تحولات جدي بوده اند. حسابداري بهاي تمام شده به ويژه در سازمان هايي که با رقابت بيشتري مواجه اند، مورد توجه و کاربرد قرار مي گيرد. روند رو به تزايد رقابت در اين قبيل صنايع و موسسات سبب شده است تا اهميت و ارزش اطلاعات مربوط به بهاي تمام شده و برآوردهاي ناشي از دسترسي به اين اطلاعات هرچه بيشتر آشکار شود. امروزه مديران بيش از هر زمان ديگري نياز دارند بدانند کداميک ازمحصولاتشان سود آورترند و کداميک از اقلام بهاي تمام شده بيشتر بايد مورد کنترل و تحت مراقبت قرار گيرند (عرب مازار ،1386،ص13).
حسابداري عبارت از مجموعه قواعد و روشهايي است که با بکار گيري آنها، اطلاعات مالي و اقتصادي يک موسسه گردآوري، طبقه بندي و به شکل گزارشهاي حسابداري تلخيص مي شود و براي تصميم گيري در اختيار اشخاص ذيعلاقه و ذينفع قرار مي گيرد . اين اشخاص مي خواهند از وضعيت مالي، نتايج عمليات و همچنين دورنماي آينده موسسه مطلع شوند. پيش بيني آينده هميشه با ابهامات فراواني همراه است، اما جمع
آوري و تفسير اطلاعات حسابداري نقش اساسي در پيش بيني و برنامه ريزي مالي دارد. بنابر اين حسابداري يک فعاليت حرفه اي خدماتي است که مراحل آن شامل : ثبت، طبقه بندي و تلخيص اطلاعات طبقه بندي شده به شکل گزارش هاي مالي براي واحد هاي انتفاعي يا غير انتفاعي است و با رساندن اطلاعات حسابداري به اشخاص ذيعلاقه و ذينفع و تجزيه و تحليل و تفسير اين اطلاعات به تصميم گيريهاي آگاهانه مالي و تجاري کمک مي کند.توجه به ضرورتهاي حسابداري به درک مفاهيم حسابداري کمک مي کند.
2-1-2ضرورتهاي حسابداري عبارتند از :
الف – خلاصه کردن وضعيت مالي يک واحد اقتصادي در يک تاريخ معين.
ب – نشان دادن نتيجه عملکرد يک واحد اقتصادي طي دوره اي از زمان، يعني تعيين سود وزيان.
ج- فراهم آوردن مبناي لازم براي تصميم گيري و اتخاذ سياستهاي آتي .
ضرورتهاي ياد شده در مورد کليه سازمانها صادق است اعم از اين که کوچک باشند يا بزرگ، در مالکيت عمومي باشند يا خصوصي، انتفاعي باشند يا غير انتفاعي. با اين حال، اهميت نسبي هر يک از اين ضرورتها به ماهيت و هدف هايي که هر يک از انواع سازمان ها دارند، بستگي دارد و مي تواند تغيير کند(علي مدد و ملک آرايي،1375،ص 17و18).
2-1-3 موضوع حسابداري
حسابداري زبان تجارت خوانده مي شود، زيرا از طريق گزارشهاي مالي که محصول نهائي فرآيند حسابداري است، اطلاعات لازم در باره هر واحد اقتصادي در اختيار اشخاص و موسسات ذينفع و ذيعلاقه قرار ميگيرد. اين اشخاص شامل مديران صاحبان سرمايه، اعتبار دهندگان، سازمانهاي مالي و اقتصادي دولتي مي باشند، بدين ترتيب، منظور از حسابداري فراهم آوردن گزارشهاي مالي در باره انواع موسسات است.
حسابداران افرادي هستند متخصص در امو مالي که مي توانند انواع گوناگون اطلاعات مالي را بفهمند و بکار برند. علاوه بر اين آنان مي دانند که چگونه مي توان از اطلاعات مالي براي افزايش کارآيي سازماني که در آن اشتغال دارند، استفاده کرد. حسابداران علاوه بر ثبت وقايعي که رخ مي دهد، جنبه هاي توسعه عمليات و برنامه ريزي آتي را نيز در نظر مي گيرند. در اين روزگار هيچ واحد اقتصادي نمي تواند بدون بررسي دقيق و همه جانبه مسايل مالي، براي آينده برنامه ريزي کند.
معاملات روزمره، منبع اصلي اطلاعات مورد استفاده حسابداران است. در يک واحد بازرگاني، فعاليت هايي نظير خريد و فروش کالا، خريد ماشين آلات و پرداخت هزينه هاي اجاره مانند اجاره، حقوق، آب و برق از جمله معاملات روز مره است. در يک واحد اجتماعي نظير باشگاه يا انجمن، معاملات روزمره شامل وصول حق عضويت، وروديه و همچنين خريد وسايل ورزشي و پرداخت هزينه هاي جاري است.
توانايي ثبت معاملات و درک آنچه مي گذرد براي حسابداران کافي نيست، بلکه آنان بايد بتوانند اطلاعات مالي را به گونه اي براي ديگران بيان و ارائه کنند که قابل درک و مفهوم باشد(علي مدد و ملک آرايي،1375،ص 17).
2-1-4حسابداري و تحولات تکنولوژي
همانند ديگر دانش هاي کاربردي، حسابداري نيز همساز با تغييرات تکنولوژي تغيير کرده و در عين حال زمينه ابداع و کاربرد تکنيک هاي تازه را فراهم آورده است. تحول در تکنولوژي بادبان و ابداع کشتي هاي بزرگ بادباني که نقشي بزرگ در توسعه تجارت جهاني داشت و زمينه پيدايش سوداگري يا بورژوازي را فراهم آورد موجب تغيير حسابداري ساده به حسابداري دوطرفه شد که نگهداري حساب يک فعاليت بزرگ بازرگاني و شرکاي آن را به سهولت ممکن ساخت. استفاده از نيروي ماشين در توليد و انقلاب صنعتي که زمينه ساز ايجاد و رشد کارخانه هاي بزرگ، توليد انبوه و در نهايت غلبه وجه توليد سرمايه داري را فراهم آورد موجب ابداع حسابداري صنعتي شد که با تعيين بهاي تمام شده يا احتساب استهلاکات، امکان ارزيابي آگاهانه سود آوري و بقاي موسسات را در بازار رقابت ممکن مي نمود. رشد واحد هاي توليدي به اجتماعي شدن توليد يا به عبارت ديگر توليد در مقياسي بزرگ به منظور عرضه به بازار انجاميد و موجب تکامل حسابداري شرکتهاي سهامي و حسابرسي شد که جمع آوري و اداره سرمايه هاي بزرگ را از طريق تجهيز و سازمان دادن به سرمايه هاي کوچک امکان پذير و وجه اجتماعي توليد را با مالکيت سرمايه هماهنگ مي کرد. در جريان تحولات مزبور با آن که اصول مدوني براي حسابداري پايه گذاري و روش هايي ابداع شد که اندازه گيري آثار و نتايج فعاليت هاي واحدهاي گوناگون اقتصادي را با دقت و صحت کافي ممکن ساخت اما در ابزار هاي کار حسابداري تحول چنداني رخ نداد و تنها تغيير چشم گير ابداع و تکامل دفاتر، فرمها و صورتهاي گوناگوني بود که کار ثبت، طبقه بندي و تلخيص اطلاعات مالي را در قالب سيستم حسابداري متناسب با نوع فعاليت و اندازه موسسه ساده و استخراج و گزارش اطلاعات را تسهيل مي کرد.
تحول در ابزار کار حسابداري با عرضه ماشين هاي مکانيکي حساب و ساير ماشين هاي مکانيکي و الکترومکانيکي اداري در اوايل قرن بيستم، رخ داد و وسايل مزبور به سرعت در انجام عمليات روزمره حسابداري به خدمت گرفته شد. تهيه صورتحساب فروش، ليست حقوق و دستمزد، کارت ثبت اوقات کار بوسيله ماشينهاي اداري و استفاده وسيع از انواع ماشين هاي حساب در کنترل، خلاصه گيري، انجام و جمع بندي محاسبات تا آغاز نيمه دوم اين قرن در کشور هاي صنعتي رواج کامل يافت. تغييرات وسيع در تکنولوژي ابزار هاي توليد و استفاده تجاري از نسل اول کامپيوتر در کارهاي توليدي و اداري از اوايل دهه 1950 تحول بنيادي در ابزار کار حسابداري پديد آورد. اين ماشين ها که قدرت پذيرش برنامه و پردازش انبوهي از اطلاعات را با سرعت زياد داشتند مي توانستند بسياري از عمليات تکراري حسابداري مانند تهيه ليستهاي حقوق و دستمزد، ثبت و مانده گيري انواع حسابها و تهيه انواع صورتحسابها را مطابق برنامه با سرعت و دقت بسيار انجام دهند و اطلاعات جامعي براي برنامه ريزي و کنترل کارها فراهم آورند. بدين لحاظ تعدادي از موسسات بزرگ که قدرت تهيه و استفاده از کامپيوتر را داشتند از ماشين براي انجام بسياري از عمليات حسابداري بهره گرفتند. کاهش حجم و افزايش قدرت پردازش اطلاعات در کامپيوتر هاي نسل هاي بعد که به تدريج ارزان تر و از لحاظ کاربردي ساده تر بودند استفاده از کامپيوتر در حسابداري را رواج و رونق بيشتري داد تا آنجا که عمليات جاري حسابداري بسياري از موسسات و شرکتهاي بزرگ با کامپيوتر انجام مي گرفت. ابداع و رواج زبانهايي ساده، تکامل نرم افزار و پيدايش کامپيوترهاي کوچک در دو دهه اخير که از لحاظ اندازه کوچک و از لحاظ قيمت ارزان و کار با آن به نسبت آسان است و درعين حال توانايي بالايي از لحاظ پذيرش برنامه و پردازش اطلاعات را دارد، انتظار مي رود که کامپيوتر را مهمترين ابزار کار حسابداري کند و عمليات تکراري و خسته کننده دستي را درآينده نزديک کاملا حذف کند. با اين حال کامپيوتر چيزي جز ابزار کارنيست و در صورتي مي تواند در کار حسابداري مفيد واقع شود که بکار گيري آن با اطلاع و آگاهي کامل از اصول و روشهاي حسابداري توام باشد و در صورتي مي تواند به صورت موثر در کار حسابداري به خدمت گرفته شود که استفاده کنندگان از آن آگاهي کاملي از اصول و روشهاي حسابداري و کاربرد کامپيوتر داشته باشند و در غير اين صورت نه تنها فايده اي نخواهد داشت بلکه مي تواند خطر کاربرد اطلاعات ناقص را هم افزايش دهد (علي مدد و ملک آرايي،1375،ص 15و16).
2-1-5 تاريخچه حسابداري
حسابداري با تمدن همزاد است و به اندازه تمدن بشري قدمت دارد. حسابداري همپا و همراه ساير دانشهاي فني، درگذر زمان، در پاسخ به نيازهاي فزاينده و گوناگون بشري، رشد و تکامل يافته و به صورت ابزاري کارآمد در خدمت پيشرفت و توسعه اقتصادي- اجتماعي جوامع مختلف قرار گرفته است. در جريان شتاب آميز پيشرفت و توسعه تمدن در پهنه جهان، تحولاتي بنيادي رخ داده که مي تواند مبناي دوره بندي پيشرفت حسابداري نيز قرار گيرد و در اينجا کوشش بر آن است که با نگاهي گذرا، تصويري ساده از مراحل تحول حسابداري ارائه شود.
تمدن از يکسو به رواج داد و ستد و ازسوي ديگر، به جريان درآمد و هزينه حکومت انجاميد و اين دو، نياز به ثبت و ضبط اطلاعات را در پي داشت که به نوبه خود، رشد و تکامل خط را سرعت بخشيد. آثار و شواهدي که از تمدنهاي شناخته شده باستاني به دست آمده است حکايت از آن دارد که در هريک از آن تمدنها، حساب خراج ها، مالياتها و خزائن به نحوي ثبت و نگهداري مي شده و توسعه هر تمدن با گسترش مبادلات بازرگاني همراه بوده است.
در تمدنهاي باستاني بين النهرين که قسمت اعظم ثروتهاي جامعه در اختيار فرمانروايان بودمعمولا کاهنان که قشر ممتازي را در سلسله مراتب اجتماعي تشکيل مي دادند وظيفه نگارش را بطور اعم و نگاهداري حساب در آمدها و ثروتهاي حکومت را به طور اخص به عهده و يا در واقع در انحصار داشتند و در عين حال به ثبت برخي از معاملات شهروندان نيز مي پرداختند، از جمله در تمدن باستاني سومر نظام مالي جامعه اي برقرار بود و کاهنان سومري علاوه بر نگهداري حساب درآمد هاي حکومتي، به نحوي موجودي غلات، تعداد دامها و ميزان املاک حکومتي را محاسبه مي کردند. نخستين مدارک کشف شده حسابداري در جهان لوحه هاي سفالين از تمدن سومر در بابل است و قدمت آن به 3600سال قبل از ميلاد مي رسد و از پرداخت دستمزد تعدادي کارگر حکايت دارد .
مدارک و شواهد به دست آمده از تمدن باستاني مصر حکايت از آن دارد که در اجراي طرحهاي ساختماني اين تمدن، نوعي کنترل حسابداري برقرار بوده که بهره گيري از نيروي کار هزاران هزار نفر را در امر ايجاد بنا و حمل و نقل مصالح ساختماني در تشکيلاتي منظم، ميسر مي کرده است. از تمدن مصر در دوراني که يونانيان و روميان بر آن تسلط داشتند نيز مجموعه هاي متعددي از حساب هاي نوشته شده بر پاپيروس باقي مانده است .در قرون سيزدهم و چهاردهم همزمان



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید